Үндсэн хэсэг рүү шилжих

цэрэг

нэр үг/ˈt͡sʰerek/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠴᠡᠷᠢᠭ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    цэрэг. Улсын зэвсэгт хүчинд байлдагчийн үүрэг хүлээсэн хүн
  2. 2.
    Цэргийн цолтой бүх хүмүүс.

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгsoldier; army

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнцэрэг
Харьяалахын тийнцэргийнW
Заахын тийнцэргийгW
Өгөх орших тийнцэрэгтW
Гарахын тийнцэргээсW
Үйлдэхийн тийнцэргээрW
Хамтрахын тийнцэрэгтэйW
Чиглэхийн тийнцэрэг рүү
Олон тооцэргүүдW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • цэрэг болох — байлдагч болох

  • цэрэг гаргах — цагийн байдлын эгзэгтэй мөчид дайсны давуу хүчний цохилтоос гарах, цэргийн байлдах чадварыг хадгалах, байлдааны дараагийн үүргийг амжилттай биелүүлэх зорилгоор цэргийг шинэ нутагт шилжүүлэх ажиллагаа

  • цэрэг татлага — хуулийн дагуу, зэвсэгт хүчинд цэргийн алба хаалгахаар иргэдийг татах ажиллагаа

  • цэрэг эх оронч хүмүүжил — эх орноо хамгаалахад бэлэн байх хүмүүжлийг ард түмэнд төлөвшүүлэхэд чиглэсэн хүмүүжлийн бүрэлдэхүүн хэсэг

  • цэрэгт мордох — цэрэгт явах

  • цэрэгт элсэх — армид сайн дураараа элсэж нэгдэх

  • цэрэгт явах — армийн албанд одох

  • цэргээс буух/цэргээс халагдах — цэрэг хүний, алба хаах хугацаа нь гүйцэх, дайн байлдаан дуусч нутаг буцах

  • ардын журамт цэрэг — ардын хувьгалыг хийх үйл хэрэгт оролцож явсан сайн дурын цэрэг

  • морин цэрэг — морьтой цэрэг

  • сайн дурын цэрэг — жинхэнэ цэрэгт туслах зорилгоор сайн дураараа элсэж нэгдсэн цэрэг

  • цэргийн агт — цэргийн ангийнхны унаа морь

  • цэргийн алба — Үндсэн хуульд заасан ёсоор насанд хүрэгсдийн гүйцэтгэх цэргийн хугацаат алба

  • цэргийн албан хаагч — цэргийн тангараг өргөсөн, зэвсэгт хүчний цэргийн жинхэнэ алба хааж байгаа хүн

  • цэргийн анги — зэвсэгт хүчний бүх төрлийн мэргэжлийн, цэргийн байлдааны ба захиргаа, аж ахуй, үйлчилгээний бие даасан зохион байгуулалтын нэгж

  • цэргийн бааз — цэргийн анги, салбар байрлах газар

  • цэргийн байрлал — тайван цагт хуурай замын цэргийн нэгтгэл, анги байгууллага, цэргийн сургуулийн тогтоосон газар, хотхон

  • цэргийн бодлого — улс төрийн зорилгоо хэрэгжүүлэхийн тулд цэргийн байгуулалтыг бий болгох, зэвсэгт тэмцлийн хэрэгслийг бэлтгэх, хэрэглэхтэй шууд холбоотой аливаа улс, анги давхарга, улс төрийн бодлогын бүрэлдэхүүн хэсэг

  • цэргийн бүртгэл — цэргийн насны хүмүүсийг бүртэх нь

  • цэргийн бэлтгэл — цэргийн хэрэгцээт зүйлсийг ханган нийлүүлэх газар

  • цэргийн ёслол — өдөр тутам, баяр ёслол, бусад тохиолдолд цэргийн анги, байгууллагад болдог баяр ёслолын ажиллагаа

  • цэргийн дүрэмт хувцас — аливаа улсын зэвсэгт хүчний бие бүрэлдэхүүнд олгодог цэргийн албан хаагчдын хувцас, хэрэглэл, ялгах тэмдгийн бүрдэл

  • цэргийн жагсаал — цэргийн албан хаагчид, салбар, ангиудын явган юмуу машинтайгаар нэгтгэж үйл ажиллагаа явуулахын тулд тэдгээрийг дүрэмд зааснаар байрлуулах явц

  • цэргийн нас — хууль ёсоор тогтоосон, цэрэгт явах, цэргийн алба хаах нас

  • цэргийн номлол — дайны зорилго шинж чанар, улс орон болзошгүй дайнд бэлтгэх, дайн хийх арга хэлбэр, цэргийн байгуулалтын талаар албан ёсоор баримталж буй үзэл бодлын тогтолцоо; Монгол улсын цэргийн номлол нь зөвхөн батлан хамгаалах шинж чанартай байдгаараа онцлог юм

  • цэргийн нууц — улсын хийгээд албан хэргийн нууцыг агуулсан цэргийн шинж чанартай мэдээнүүд

  • цэргийн нэгтгэл — байнгын болон байнгын биш зохион байгуулалттай, хэд хэдэн анги, салбар, мэргэжлийн болон хангалт үйлчилгээний салбаруудаас бүрдсэн цэргийн нэгж

  • цэргийн парад — түүхт ой тэмдэглэх, улсын болон цэргийн төрөл бүрийн баяр ёслол, цэргийн хээрийн томоохон сургууль /маневр/ дууссаны дараа цэргийн анги, салбар баярын маршаар явган юмуу техник, зэвсэгтэй явж өнгөрөх жагсаал

  • цэргийн сахилга — цэргийн дүрэмд заасан дэг журам

  • цэргийн сургууль — цэргийн албан хаагчдыг бэлтгэх сургууль

  • цэргийн тангараг — Монгол улсын Зэвсэгт хүчний цэргийн эгнээнд орсон цэргийн албан хаагч, цэргийн үүрэгтэн бүрийн төрөлх эх орон-Монгол улс, ард түмэн, засгийн газартаа үнэнч байхаа баталж эх орондоо өргөх амлалт, өчиг

  • цэргийн төрөл — цэргийн ангийн үндсэн хуваарь, хуурай замын, далай тэнгисийн, агаарын гэсэн гурван төрөлд хуваана

  • цэргийн үйлдвэр — цэргийн зэвсэг техник, хэрэгсэл, хувцас зэргийг үйлдвэрлэх үйлдвэр

  • цэргийн хороо — цэргийн хуаран

  • цэргийн хотхон — зэвсэгт хүчний нэг буюу хэд хэдэн анги, байгууллага, цэргийн сургуулийг байрлуулсан барилга байгууламж бүхий газар

  • цэргийн хөгжим — эх оронч дайчин хүмүүжил олгох зорилготой мөн цэргийн жагсаалын сургалтыг явуулахад хэрэглэдэг хөгжим

  • цэргийн хувцас — цэргийн албан хаагчдийн өмсөх дүрэмт хувцас

  • цэргийн хүч — тухайн улсын цэрэг дайны бодтой хүч; хүн, зэвсэг техникийн чадвар

  • цэргийн хэлтэс — орон нутгийн захиргааны төвлөх байгууллагуудад цэргийн хэргийг эрхлэх газар

  • цэргийн хээрийн сургууль — нэгтгэл, анги, салбар, удирдлагын байгууллагын агаарын болон хээрийн бэлтгэл сургалт

  • … болон өөр 6

Хэлц үг

  • Найр журамд дагуулбал навч цэцэг мэт

  • Цэрэг дайнд дагуулбал цас ус мэт

  • Цэрдгэр ч гэсэн

  • Цэрэг эр

  • Цэрэг олонд үгүй

  • хурцад бий

  • Жанжин хүчинд үгүй

  • мэргэнд бий

  • Цэрэг цөөн бөгөөд туг олон бол сүр буурах

  • Цэрэг олон бөгөөд туг цөөн бол сүр бадарна

  • Цээ гэх нэртэй

  • Цэрэг гэх данстай

Хоршоо үг

  • цэрэг иргэн — улсын зэвсэгт хүчинд алба хаадаг болон жирийн хүн

  • цэрэг дайн — дайн дажин

  • цэрэг цуух — цэрэг

Товчилсон үг

  • ЦИХШ — Цэрэг, Иргэний Хамгаалалтын Штаб

Үгийн гарал

Inherited from Classical Mongolian ᠴᠡᠷᠢᠭ (čerig), from Middle Mongol ꡅꡠ ꡘꡞꡂ, from Proto-Mongolic *čerig, cognate to Proto-Turkic *čerig, although it is unclear which form is a borrowing from the other. Compare Buryat сэрэг (sereg), Kalmyk церг (tserg), Daur celle, Mongghul qirig, Turkish çeri (“soldier”), Chuvash ҫар (śar, “army”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.