шагай

нэр үгүйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠱᠠᠭ᠎ᠠ

Тайлбар

нэр үг

1.
биезүй. Хүн, амьтны шаант ясны нарийн үзүүрт байх жижиг яс
2.
Шагайны орших газар; шаа.

Ойролцоо үг

хандуул хараал чиглүүл

Англи утга

нэр үгankle; shagai (ankle bone of a sheep or goat which used in traditional Mongolian games and divination practices as a die)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	шагай
Харьяалахын тийн	шагайн
Заахын тийн	шагайг
Өгөх орших тийн	шагайд
Гарахын тийн	шагайгаас
Үйлдэхийн тийн	шагайгаар
Хамтрахын тийн	шагайтай
Чиглэхийн тийн	шагай руу
Олон тоо	шагайнууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

шагай авах — шагайцах, шагалцах
шагай наадах — тогл. - шагайцах
шагай няслах — тогл. - харилцан шагай орхиж, ижил ижлээр нь няслан харваж, оносноо авах; бөг цэг няслах
шагай орхих — тогл. - а.шагайг атган газар хаях; б.шагай нясалж наадах
шагай өлгөцөх — шагай шүүрэх
шагай таалцах — тогл. - харилцан адил тооны шагай авч, тус тусын тасалж атгасан шагайны тоог нийлүүлэн бодож, таасан нь бусдынхаа шагайг авч наадах
шагай харвах — тогл. - олон хүн, шагайг өрж, сах сумаар харван унагааж талцан наадах
шагай шүүрэх — тогл. - шагай өлгөцөх
үхрийн шагай — үхрийн шаант ясны нарийн үзүүрт байдаг дөрвөлжиндүү хэлбэрийн яс
хонины шагай — хонины шаант ясны нарийн үзүүрт байх жижиг яс

Хэлц үг

шагай шиг хураах — шагай мэт бөөгнөрүүлэх, хураах

Товчилсон үг

ММШХХ — Монголын Мөсний Шагай Харваачдын Холбоо

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *sïgaï. Perhaps a cognate of Proto-Turkic *siŋük (“bone”). Compare Mongghul shghai, Chuvash шӑмӑ (šămă), Kalmyk шаһа (şağa)

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.