Үндсэн хэсэг рүү шилжих

шагайх

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Хаалга үүд, нүх цоорхой зэргээр цухалзан харах
  2. 2.
    Нэгэн чигт хараа чиглүүлэх; онилон харах
  3. 3.
    шилжсэн утгаХүний мууд дурлаж, өө сэв эрэлхийлэх

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)шагайх
Одоо ирээдүй цаг (-на)шагайна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)шагайлаа
Өнгөрсөн цаг (-в)шагайв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)шагайжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)шагайсан
Хэвшсэн нэр (-даг)шагайдаг
Холбох нөхцөл (-ж)шагайж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)шагайгаад
Болзох нөхцөл (-вал)шагайвал
Хүсэх (-маар)шагаймаар
Захирах (-аарай)шагайгаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)шагайхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • гэрийн цоорхойгоор шагайх — гэрийн бүрээсний элэгдсэнээс үүссэн, нүх цоорхойгоор цухалзан харах

  • сэмхэн шагайх — хүнд мэдэгдэхгүйгээр үүд хаалганы завсар зэргээр сэмхэн цухалзан харах

  • тотгоор шагайх — гэрийн үүд хаалганы дээд талын завагны завсраар сэмхэн харах

  • хаалгаар шагайх — хаалгаар цухуйх

  • хатавчаар шагайх — гэрийн үүдний хатавчаар цухалзан харах

  • шагайн суух — газар харан суух

  • буу шагайх — буу онилох

  • газар шагайх — газар ширтэх

  • ном шагайх — ном шимтэн унших

  • хүний ул шагайж явдаг хүн — яриа. - хүний мууд дурлаж явдаг хүн

Хэлц үг

  • цаас шагайх — ном эрдэмд шамдах

  • ул шагайх/улыг нь шагайх — хүний мууд дурлах, бусдын мууг үзэх гэж далдуур өө сэв эрэх

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.