Үндсэн хэсэг рүү шилжих

шарах

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Идээ, хоолны зүйлийг галд хайрч болгох
  2. 2.
    Наранд халаах
  3. 3.
    Ихэд халуун болох
  4. 4.
    Алт зэрэг өнгөт металлын хайлмагаар өнгөлөх
  5. 5.
    шилжсэн утгаШившиг болох, ичгэвтэр болох
IIүйл үг
  1. 1.
    Булгийн усны ундран бургих.

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)шарах
Одоо ирээдүй цаг (-на)шарна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)шарлаа
Өнгөрсөн цаг (-в)шарав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)шаржээ
Үйлдсэн нэр (-сан)шарсан
Хэвшсэн нэр (-даг)шардаг
Холбох нөхцөл (-ж)шарж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)шараад
Болзох нөхцөл (-вал)шарвал
Хүсэх (-маар)шармаар
Захирах (-аарай)шараарай
Үгүйсгэх (-хгүй)шарахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • галд шарах — идээ хоолыг галд хайрах

  • мах шарах — мах гал дээр хайрах

  • өндөг шарах — өндөг галд хайрах

  • шарах шүүгээ — цахилгаан соронзон долгионыг ашиглаж хийсэн, хүнсний бүтээгдэхүүнийг бэлтгэх, халаах төхөөрөмж

  • шарсан мах — хайрсан мах

  • наранд шарах — наранд халаах

  • нар шарах — маш халуун болох, нар ихэд ээх

  • алтаар шарах — эд зүйлийг алтны хайлмагаар өнгөлөх

  • олны өмнө шарах — олны өмнө шившиг болгох

Хэлц үг

  • нэр шарах — нэр гутаах

  • шарсан мах анддаггүй — (ААЗ) юмыг андахгүй мэддэг, мэргэн түргэн

    Зөвлөлтийн эх орны дайны туршид тагнуулын тасгийн даргаас хорооны дарга хүртэл үүргийг хүлээж байлдаж явахдаа ёстой нэг шарсан мах анддаггүй тагнуулч байсан.

  • шарсан мах анддаггүй шар зурхайч — цэцэн мэргэн, дадлага туршлагатай

    Цахиур Төмөрийг алдчихаад эрж явна. Нямаа гуай үзээд өгөхгүй юү гэж Бадарчийн хэлэхэд “Манай Нямаа гуай ч шарсан мах андахгүй шар зурхай ч даа” гээд Итгэлт ёжлон инээв (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.