шим

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
шим ертөнц (дэлхий ертөнцийн амьтан, ургамал зэрэг бүх амьтай юмс), сав ертөнц (дэлхийн бүх амьгүй юмс), сав шим хорш. (а.Орчлон дэлхий дээрх амьтай, амьгүй бүх бодос; б.шилж

IIнэр үг

1.
Шүлт шүүс, үр тэжээл

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	шим
Харьяалахын тийн	шимийн
Заахын тийн	шимийг
Өгөх орших тийн	шимд
Гарахын тийн	шимээс
Үйлдэхийн тийн	шимээр
Хамтрахын тийн	шимтэй
Чиглэхийн тийн	шим рүү
Олон тоо	шимүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

шим муутай — өвс ургамал, хоол тэжээлийн зүйлийн шүлт шүүс, ашиг, үр тэжээл муутай
шим сайтай — үр тэжээл сайтай
шим татрах — а.биеийн тамир тэнхээ, чадал доройтох; б.өвс ургамлын шүлт муудах; в.саалийн малын сүү багасах
шимийн архи — малын сүүний айргаас нэрж гаргасан, монгол үндэсний архи

Хэлц үг

Шим муутай хоол
Шилийн даваанд хүрэхгүй
Шим сайтай өвсөнд морь эмээлтэйгээ таргалдаг
Зүй сайтай үгэнд малгай залаатайгаа наалддаг

Хоршоо үг

сав шим — а.Орчлон дэлхий дээрх амьтай, амьгүй бүх бодос; б.шилж. Үр шим
шим шүүс — өвс ургамал, жимс, хоол идээний шүлт шүүс
ашиг шим — үр өгөөж
өгөөж шим — ашиг шим
өл шим — шим тэжээл
өн шим — ургамал ногоо ургах нөхцөл бүрдсэн шим тэжээл сайтай хөрс
сааль шим — сүү сааль
сөл шим — шим шүүс
үр шим — ашиг тус, үр дүн
үржил шим — шим тэжээл, шим шүүс
шим тэжээл — бие организмд шаардлагатай элдэв бодос, амин дэм
шим чадал — хүч тэнхээ

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.