Үндсэн хэсэг рүү шилжих

шүтэх

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Ямар нэг үзэгдэл, юмсын мөн чанар, ер бишийн хүчин зүйлийг амьдралын явцад ухаарах, гэгээрэх
  2. 2.
    Гүнээ итгэх, сүсэглэн бишрэх
  3. 3.
    Түших, шүшиглэх

Англи утга

  • үйл үгto worship; to adore, to admire

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)шүтэх
Одоо ирээдүй цаг (-на)шүтнэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)шүтлээ
Өнгөрсөн цаг (-в)шүтэв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)шүтжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)шүтсэн
Хэвшсэн нэр (-даг)шүтдэг
Холбох нөхцөл (-ж)шүтэж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)шүтээд
Болзох нөхцөл (-вал)шүтвэл
Хүсэх (-маар)шүтмээр
Захирах (-аарай)шүтээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)шүтэхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • эрдэм номд шүтэх — эрдэм номын мөн чанарыг ухааран дээдлэх

  • бурханд шүтэх — бурханд гүнээ сүсэглэн бишрэх

  • ламыг шүтэх — ламд итгэх, сүсэглэх

  • шашин шүтэх — шашны үзэл номлолд гүнээ итгэх

  • шүтэн бишрэгч — а.ихэд хүндлэн бишрэгч; б.дуучин, жүжигчин, улс төрийн зүтгэлтэн зэрэг нэр хүндтэй олны танил хүмүүсийг хүндэтгэн дэмжиж, даган дууриах хүн

  • нэг хүнийг тахин — шүтэх. - нийт олны амжилт ололтыг, нэг хүнийх болгон магтан дөвийлгөх

  • шүтэн бишрэх — гүнээ хүндэтгэн итгэмжлэх

  • шүтэн барилдахуй гүн — ух. - сав шим ертөнц дэх юмс үзэгдэл, амьдралын учир холбогдол, тэдгээрийн бие биетэйгээ салшгүй харилцан нөхцөлдсөн холбоо, шалтгаан нөхцөл

  • шүтэн барилдлага гүн — ух. - юмын шалтгаан, шалтгаант үр дагавар, шалтгаант холбоо

Хоршоо үг

  • шүтэх бишрэх — гүнээ итгэн сүслэх

  • шүтэх итгэх — гүнээ итгэх

  • тахих шүтэх — ихэд сүсэглэх, өргөн дээдлэх

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *sitü-, compare East Yugur shüteen (“object of worship”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.