шүүдэр

нэр үг/ʃuːtər/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠰᠢᠭᠦᠳᠡᠷᠢ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Газрын хөрсөнд ойр байгаа усны уур, шөнийн сэрүүнд газар дээр бууж, өвс ургамлын толгойд бөнжигнөн тогтсон, жижигхэн усан дуслууд

IIнэр үг

1.
шүүдэр өвс урга. (цагаан, улаавтар цэцэгтэй, навч нь тал саран хэлбэртэй бөгөөд хөвөөний нь булчирхай мэт үс нь, нялцгай шингэнийг шүүрүүлэн, хорхой шавжийг наалдуулан авч, шим тэжээл болгодог олон наст өвс, үндэс болон бүхэл өвс нь эмд орно), шүүдэр цэцэг урга

Англи утга

нэр үгdew

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	шүүдэр
Харьяалахын тийн	шүүдрийн
Заахын тийн	шүүдрийг
Өгөх орших тийн	шүүдэрт
Гарахын тийн	шүүдрээс
Үйлдэхийн тийн	шүүдрээр
Хамтрахын тийн	шүүдэртэй
Чиглэхийн тийн	шүүдэр лүү
Олон тоо	шүүдрүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

шүүдэр буух/шүүдэр тогтох — шөнийн сэрүүнд газар дээр жижигхэн усан дуслууд бууж, өвс ургамлын дээр бөнжигнөн тогтох
шүүдэр унах — шүүдэр буух
шүүдрийн дусал — шүүдрийн жижигхэн усан дусал
шүүдрийн ус — агаараас буусан жижиг усан дусал
шүүдрийн цэг — агаарын дулаан буурч, шүүдэр унах үеийн дулааны хэм
өглөөний шүүдэр — өглөө буусан шүүдэр
өвсний шүүдэр — өвсөнд тогтсон усан дусал
цэцгийн шүүдэр — цэцгэнд тогтсон усан дусал

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *sixüderin, compare Dongxiang xiaojierun.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.