Үндсэн хэсэг рүү шилжих

үдэх

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠦᠳᠡᠬᠦ

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Хүнийг явах, аянд мордоход даган гаргаж өгөх
IIүйл үг
  1. 1.
    Юмыг утас, шөрмөс мэтээр холбож бэхлэх
  2. 2.
    шилжсэн утгаҮг хэлэхгүй байх, дуугүй байх

Англи утга

  • үйл үгto lace, to fasten (shoes, wall of a yurt, ...); to bind, stitch
  • үйл үгto see off

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)үдэх
Одоо ирээдүй цаг (-на)үднэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)үдлээ
Өнгөрсөн цаг (-в)үдэв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)үджээ
Үйлдсэн нэр (-сан)үдсэн
Хэвшсэн нэр (-даг)үддэг
Холбох нөхцөл (-ж)үдэж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)үдээд
Болзох нөхцөл (-вал)үдвэл
Хүсэх (-маар)үдмээр
Захирах (-аарай)үдээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)үдэхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • үдэх ёслол — зочдыг хүндэтгэлтэйгээр гаргаж өгөх ёс заншил

  • үдэн гаргах — аян замд нь гаргаж өгөх

  • үдэж мордуулах — үдэн явуулах, мордоход нь дагаж гаргаж өгөх

  • зочдыг үдэх — зочдыг гарган өгөх

  • нулимсаар үдэх — бусдыг гарган өгөхдөө нулимс унаган хоцрох

  • харцаараа үдэх — бусдыг гарган өгөхдөө үг хэлэхгүй харсаар хоцрох

  • дэвтэр үдэх — дэвтрийг холбон бэхлэх

  • хана үдэх — ханыг хооронд нь холбох

Хэлц үг

  • эцсийн замд нь үдэх — нас барсан хүнийг оршуулах

  • амаа үдэх — үг үл хэлэх, дуугүй болох

  • ↑амаа үдэх

  • ↑ амыг нь үдэх

  • ↑ буянаар үдэх

  • ↑ зэвсгээр үдэх

  • ↑ эцсийн замд нь үдэх

Зүйр цэцэн үг

  • Үдэх цаг байхад угтах цаг бий

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *hüdü-, compare Dongxiang hudu (“to mend by sewing”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.