Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

ая

нэр үг[äj]

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Хөгжмийн айзамт эгшиг аялгуу
  2. 2.
    Дуу, уянгалаг яруу
IIнэр үг
  1. 1.
    Юмны байдал төлөв, чиг хандал
  2. 2.
    Юмны арга эв, зүй зохис
  3. 3.
    Дур зорго
  4. 4.
    Нийц

Ойролцоо үг

айзамаялгуутав тухтав тухтай байдалуянгахөгдуу хөгжимхөгжмийн ноотэв

Англи утга

  • нэр үгmelody; tune; harmoniousness
  • нэр үгmethod; manner; position; circumstance; character; disposition

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийная
Харьяалахын тийнаяын
Заахын тийнаяыг
Өгөх орших тийнаяд
Гарахын тийнаянаас
Үйлдэхийн тийнаягаар
Хамтрахын тийнаятай
Чиглэхийн тийная руу
Олон тооаянууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • ая зохиох — хөгжмийн аялгуу зохиох

  • ая нийлүүлэх — дуу хөгжмийн хөг нийлүүлэх

  • дууны ая — дууны аялгуу эгшиг

  • ая аялах — дуулах

  • ая барих — дуулахын хүндэтгэл

  • ая нийлэх — хоолой нийлэх

  • ая дуу хорш — аялгуу дуу

  • газрын ая — газрын байдал

  • цагийн ая — тухайн үеийн байдал

  • ая засах — эв засах, тал засах

  • ая таарах — арга эв олдох

  • аяар нь байлгах — дураар нь байлгах, зоргоор нь байлгах

  • аянд нь орхих — зоргонд нь орхих, дураар нь орхих

  • ая зөнд нь — байдал дуранд нь

  • ая муутай — зүй зохис нийцгүй

  • ая зан — а.ааш байдал; б.ажил үйл, сонин сайхан юм

Хэлц үг

  • гарын ая даах — хүнд бэрхийг давах, тэсвэрлэх чадвартай байх

  • ая/дуу барих — (хүндэт.) хурим найранд дуу дуулах

    Хуриман дээр зочид уртын дуугаар ая барьж, хундага тулгав.

  • ая даах — чадалтай, боломжтой

    “Төл мал хөрвөжиж гүйцээгүй, нүүдэл суудлын аяыг одоохондоо даахгүй. Тийм болохоор чи ойрдоо юу хийе гэж бодож байна даа?” хэмээн Өлзий асуув (Зян Рун, Чонон сүлд).

  • аяыг нь олж ялгаад, гуяыг нь сэмхэн чимхэх — учир ухааныг нь олж, зорьсон бодсоноо үйлдэх

    За тэгээд тэвчээр л их шалгана даа. Аяыг нь олж ялгаад, гуяыг нь сэмхэн чимхэх хэрэгтэй.

  • Айл нутгийн

  • Ая зан ондоо

  • Амьд хүний

  • Ая олддоггүй

  • Араатан амьтны үс зөөлөн

  • Ая муутын авир зөөлөн

  • Хүлэг муутай хүнд газар хол

  • Ая муутай хүнд нөхөр хол

Зүйр цэцэн үг

  • Аяыг нь олж ялгаад

  • Гуяыг нь сэмхэн чимхэх

Хоршоо үг

  • ая айзам — айзам аялгуу

  • ая дараа — ээлж дараа

  • ая өнгө — аялгуу өнгө

  • ая эгшиг — эгшиг аялгуу

  • ая аялгуу — дуу аялгуу

  • ая дан — а.хөг аялгуу; б.үгээ зөөж ядан уянгалан ярих аялгуу

  • ая түрлэг — дуу хуур

  • ая дүй — эв дүй

  • ая зан — уламжилж хэвшсэн заншил төрх

  • ая зүй — эв зүй

  • ая тав — тохь тух

  • ая тал — хүний байр байдал, хандлага

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.