битүү

тэмдэг нэрдайвар үг/pitʰuː/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠪᠢᠲᠡᠭᠦᠦ

Тайлбар

Iтэмдэг нэр

1.
Задгайн эсрэг утга; нүхгүй, гогцоогүй, салхи оруулахгүй, амгүй
2.
Зай завсаргүй
3.
шилжсэн утгаДалд, нууц, сайн мэдэхгүй
4.
Балар, хур, их

IIтэмдэг нэр

1.
хуучирсанҮйрмэг юмны хэмжээ; хоёр алганд багтах хэмжээ

Ойролцоо үг

дүүрэн бүтэн шигүү өтгөн далд битүү хуурмаг зантай

Англи утга

тэмдэг нэрclosed, deaf, dense, impenetrable, impermeable, recondite, solid, stuffy

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	битүү
Харьяалахын тийн	битүүний
Заахын тийн	битүүг
Өгөх орших тийн	битүүд
Гарахын тийн	битүүнээс
Үйлдэхийн тийн	битүүгээр
Хамтрахын тийн	битүүтэй
Чиглэхийн тийн	битүү рүү
Олон тоо	битүүнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

битүү байх — задгай бус
битүү гогцоо — амгүй гогцоо
битүү өвчих — туламлан өвчих
битүү туурайт мал — адуу
битүү хилэн — нэгэн зүйл хилэн даавуу
нар битүү үе — нар ургахаас өмнөх үе
битүү дарах — зай завсаргүй дарах
битүү цас — бүх газарт жигд орсон цас
битүү болох — ил юм далд болох
битүү ичгүүрэн улайх — үл мэдэг улайх
битүү ой — балар шигүү ой
битүү үүл — сиймхий цоорхойгүй нүүгэлтэж харанхуйлсан үүл
нэг битүү будаа — хоёр алга дэлгэн тоссон хэмжээний будаа

Хэлц үг

↑долоон сүв нь битүү
↑ ногоон хурганы арьс, нохойн битүү туурай
Битүү хазсан шарх хэцүү
Их хэлсэн үг халуун (хатуу)

Хоршоо үг

битүү ёгт — далд ёгт
битүү/битүү бүрхэг — учир битүүлэг

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.