гадна

дайвар үгнэр үгтэмдэг нэрдагавар үг/ɢatən/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠭᠠᠳᠠᠨ᠎ᠠ

Тайлбар

дайвар үг

1.
Гадаа, юмны дотор биш
2.
Гадаад байдал
3.
Зорьсон, тухайлснаас ангид
4.
Дэргэд, ойр, хажууд
5.
Гадаад, өөр, харь

Ойролцоо үг

бусад тохиолдол хамаарахгүй тусгай ангид гаднах өнгөн

Англи утга

дайвар үгoutside (position)
дагавар үгoutside (position)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	гадна
Харьяалахын тийн	—
Заахын тийн	—
Өгөх орших тийн	гаднад
Гарахын тийн	—
Үйлдэхийн тийн	—
Хамтрахын тийн	гаднатай
Чиглэхийн тийн	гадна руу
Олон тоо	—

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

гадна байх — гадаа байх
гэрийн гадна — гэрийн дотор биш гадаа
гаднаас нь харах — гадаад байдлыг нь харах
үүнээс гадна — үүнээс ангид
гадны бараа — гадаадын бараа
гаднын зочин — гадаадын гийчин
гадны хүн — а.гадаадын хүн, харь хүн; б.тус байгууллагад ажилладаггүй хүн; хөндлөнгийн хүн

Хэлц үг

Гадна гавьяа бүтвэл
Дотор тус бүтнэ
Гадна тал нь өдөр шиг
Дотор тал нь шөнө шиг
Гадна тал нь тоть тогос
Дотор тал нь шалбааг намаг
Гэрт зодогдсон гөлөг
Гадна гарч гахай зууна
Гэрт цохигдсон нохой
Гадна гарч хонь хазна

Зүйр цэцэн үг

Гадна тал нь тоть тогос
Дотор тал нь шалбааг намаг
Гаднаа гяланцаг
Дотроо паланцаг
Могойн эрээн гаднаа
Хүний эрээн дотроо

Хоршоо үг

гадна дотно — хүний өөрийн; гадаа дотор

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *gada, equivalent to *гад (*gad, “outside”) + -на (-na).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.