Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

гүн

нэр үгтэмдэг нэр/ɡuŋ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠭᠦᠨ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    түүхМанж Чин улсын хэтэрхий дөрвөн хэргэмийн дөтгөөр; дотроо улсын түшээ гүн, улсад туслагч гүн, гүнгийн зэрэг засаг тэргүүн зэрэг тайж гэж гурван зэрэг байжээ;
  2. 2.
    түүхФеодлын байгууллын таван хэргэмийн тэргүүн зэрэг.
IIнэр үг
  1. 1.
    хуучирсанГавьяа, шагнал
IIIнэр үг
  1. 1.
    хуучирсанАшигт малтмалын уурхай
IVнэр үг
  1. 1.
    хуучирсанЦэцэг өвчний туурлын уг, сорви
Vтэмдэг нэр
  1. 1.
    Нягт, их
  2. 2.
    Гүнзгий, лав
  3. 3.
    Ойр дотно юмны дотор орсон
VIтэмдэг нэр
  1. 1.
    Өтгөн тод өнгө
  2. 2.
    VII тэмУтга санаа нууц далд, ойлгоход бэрх; гүн бодлого (далд бодлого), гүн утга (гүнзгий утга; далд утга), гүн ухаан ш.у. (нийгэм, бодгаль, сэтгэхүйн хөгжлийн ерөнхий зүй тогтоол, хуулийг судлах ухаан), гүн ухаантан (гүн ухаанд мэргэшсэн), гүн сэтгэгдэл (маш их сэтгэгдэл), гүн талархал (маш их талархал
  3. 3.
    VII тэмӨргөн дэлгэр
  4. 4.
    VIII тэмМаш нарийн сайн хийцтэй
Iтэмдэг нэр
  1. 1.
    Х тэмХурцлаг, сайн амт
нэр үг
  1. 1.
    хамгийн гүнзгий, алс хол орших хэсэг
  2. 2.
    доош чиглэсэн эсвэл хоош чиглэсэн эсвэл дотогш чиглэсэн хэмжээ
    • усны гүн
    • тавиурын гүн
    • шүүгээний гүн

Ойролцоо үг

гүнзгийголтөвгүндугтөтгөн

Англи утга

  • тэмдэг нэрdeep; profound; dark, deep; vivid
  • нэр үгdepth
  • нэр үгduke

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнгүн
Харьяалахын тийнгүнийW
Заахын тийнгүнийгW
Өгөх орших тийнгүндW
Гарахын тийнгүнээсW
Үйлдэхийн тийнгүнээрW
Хамтрахын тийнгүнтэйW
Чиглэхийн тийнгүн рүү
Олон тоогүнүүдW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • гүн байгуулах — гавьяа байгуулах

  • гүн бий — гавьяа шагналтай

  • алтны гүн — алтны уурхай

  • нүүрсний гүн — нүүрсний уурхай

  • цэцгийн гүн тогтох — цэцэг өвчний туурлын сорви тогтох

  • гүн ой — өтгөн ой

  • гүн шугуй — балар шугуй

  • гүн жалга — гүнзгий жалга

  • гүн ус — гүнзгий ус, хөлгүй их ус

  • гүний худаг — гүнзгий худаг

  • гүн шуудуу — гүнзгий шуудуу

  • гүний хэмжүүр — юмны гүнийг хэмжих хэмжүүр

  • гүнийн гааль — нутгийн гүнд байрлаж хилийн чанад руу явуулах эд зүйлс буюу нутаг дэвсгэр рүү орж ирэх эд зүйлст гаалийн бүрдүүлэлт хийх байгууллага

  • ойн гүн — ой дотор

  • ард түмний гүнд орох — ард түмэнтэй ойр байж, тэдний санал хүслийг мэдрэх

  • гүн ногоон — хар ногоон

  • гүн улаан — тод улаан

  • гүн харанхуй — хав харанхуй

  • гүн шар — тод шар

  • гүн бат мэдлэг; #Бөх бат

  • гүн урлал — нарийн урлал

  • гүн хийцтэй хэт хутга — маш нарийн хийцтэй хэт хутга

  • гүн амттай хоол — амт шимттэй хоол

  • гүн шөл — хурц шөл

Хэлц үг

  • Гүйдэг бандийг бөгсөөр торгоно

  • Гүн ноёныг гүүгээр торгоно

  • Гүн гангыг өнгөрөхгүй бол

  • Газрын зузааныг мэдэхгүй

  • Зовол зүдгүүрийг амсахгүй бол

  • Жаргалангийн амтыг мэдэхгүй

  • Гүн гэгч ноён зэрэг

  • Гөлөг гэгч нохойн зулзага

  • Туслагч гэгч ноёны зэрэг

  • Тугур гэгч баалын нэр

  • Гүн усанд гатлагагүй

  • Гөр үгэнд хариугүй

  • Гүн усанд гишгэх газар олдохгүй

  • Гүжир үгэнд итгэх газар олдохгүй

  • Өндөр ууланд авирахгүй бол тэнгэрийн өндрийг мэдэхгүй

  • Гүн гангыг өнгөрөөхгүй бол газрын зузааныг ухахгүй

  • Хөө хар нь

  • Гүн хар аа

  • Эрдэмтэй хүн өчих нь удаан

  • Гүн ус урсах нь удаан

Зүйр цэцэн үг

  • Газрын гүний ус (худгийн ус). гүн усанд олом үгүй

  • Гүжир үгэнд үнэн үгүй

Товчилсон үг

  • ДДГУДС — Дорно Дахины Гүн Ухааны Дээд Сургууль

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *gün, compare Dongxiang gun.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.