Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

дүр

нэр үгүйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Дүрс, царай, овор байдал
  2. 2.
    уран зохиолУтга зохиол, урлагт юмны бодот байдал түүний хувь хувийн тодорхой онцлог үзэгдэл, хэлбэрийг уран зохиолын аргаар ерөнхийлөн гаргасан тусгал
  3. 3.
    Хэв шинж, зан төлөв
IIнэр үг
  1. 1.
    чимээБага галын гэнэт ноцох, жижиг шувууд гэнэт нисэх зэргийн дуу чимээ.
нэр үг
  1. 1.
    тухайн нийгмийн онцлог байдалд байгаа хүний хэвийн байдал буюу зан үйл

Ойролцоо үг

хутгалбүлзохиолын баатар

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийндүр
Харьяалахын тийндүрийн
Заахын тийндүрийг
Өгөх орших тийндүрд
Гарахын тийндүрээс
Үйлдэхийн тийндүрээр
Хамтрахын тийндүртэй
Чиглэхийн тийндүр лүү
Олон тоодүрүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • дүрээрээ — бодот байдлаараа

  • баримал дүр — баримал хөрөг

  • бодот дүр — жинхэнэ үнэн төрх

  • гэгээн дүр — а.талийгаачийн дүр төрх; б.хүндэтгүүштэй хүний царай төрх

  • ихэмсэг дүр — сүр жавхлан үзүүлсэн дүр

  • хувилгаан дүр — хойд дүр

  • хуурамч дүр — хуурамч төрх, хуурамч баг

  • дүр бүтээх — а.зохиолч уран зохиолын баатрыг урлах; б.тайз, дэлгэцийн бүтээлд жүжигчин хэн нэг баатрыг амилуулах

  • гол дүр — үйл явдлыг хөтлөгч гол баатар

  • тод дүр — онцгой содон дүр

  • уран дүр — урлаг, уран зохиолын дүрслэгдэхүүн

  • хэв шинжит дүр — бодот амьдралын үзэгдлийг нэгтгэн уран зохиолд дүрээр тусгасан нь

  • эерэг дүр — сайн сайхны төлөөлөл болсон дүр

  • эсрэг дүр — сөрөг, муу талын баатар

  • дүр үзүүлэх — хуурамч зан гаргах

  • дүр хувилах — а.үхэх; б.их амарлингуй байдал үзүүлэх

Хэлц үг

  • дүрдээ итгэх — а.өөрийн хэрээс хэтрүүлэн чадах мэдэх бодолтой байх; б.байгаа байдалдаа хэт эрэмших

  • дүр үзүүлэх — хуурамч зан гаргах

    Цалинг чинь өгүүлсэн гэж их л санаа тавьсан дүр үзүүлсэн байна (Л.Түдэв, Алтан гадас чигийг заана).

  • Ууж нь муу боловч уг нь муугүй

  • Дүр нь муу боловч дээд нь муугүй

Хоршоо үг

  • дүр байдал — гадаад төрх, төлөв

  • дүр дүрс — хэлбэр байдал

  • дүр дүрслэл — дүр төрхийн хэлбэржүүлэл, урлал

  • дүр зураг — үзэгдэх зураг

  • дүр төрх — дүр байдал

  • авир дүр — зан байдал

  • овор дүр — а.хүний нүүр царайны байдал; б.юмны гаднах дүр хэмжээ

  • үлгэр дүр — а.даган баримтлах дүрэм болон хүний ажил хөдөлмөрийн бахархан дууриах хувь; б.хүн амьтан ба эд зүйлийн хэлбэр янз, төрх

  • хэлбэр дүр — гадаад төрх байдал

  • царай дүр — царай төрх

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.