Үндсэн хэсэг рүү шилжих

зургаа

тооны нэр/tsʊrɢaː/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

тооны нэр
  1. 1.
    Үндсэн тооны нэр, тав дээр нэгийг нэмсэн нь

Англи утга

  • тооны нэрsix

Нийлмэл үг

  • зургаан амт — хэлний эрхтний мэдрэхүйд сэрэгдэх зургаан зүйлийн амт, амттайхан, исгэлэн, эхүүн, гашуун, халуун, шорвог эдгээр болно

  • зургаан богино хавьс — хүн амьтны хавирганы цээжин талын хоёр этгээдийн гурваад хавирга

  • зургаан вишай — нүд, чих, хамар, хэл, бие таван эрхтэн ба сэтгэл эдгээр зургаад сэрэгдэн мэдрэх юм буюу өнгө, дуу, үнэр, амт, хүртэхүй, сэрэхүй зургаа болно

  • зургаан дэвтэр — зургаан ширхэг дэвтэр

  • зургаан зургаа гучин зургаа — зургааг зургаагаар үржүүлсэн нийлбэр

  • зургаан махбод — дөрвөн махбодын дээр огторгуйн мах­бод, сэтгэлийн махбод хоёрыг нэмсэн нь

  • зургаан нийлэлт — дорно, өмнө, өрнө, умар, дээр, доор эдгээр зургаан зүг

  • зургаан сав — хүн амьтны цөс, ходоод, олгой, нарийн гэдэс, давсаг, самшуу энэ зургаа

  • зургаан түмэн — түүх. - монголчуудыг баруун, зүүн тус бүр гурван түм гэж хувааж байсан засаг захиргааны хуваарь

  • зургаан уулзвар — дээд, доод ба дөрвөн зүгийг хамтатган ийнхүү нэрлэнэ

  • зургаан хуран мэдэхүй — шашин. - шашны номын ёсонд суралцаж, сэтгэл ариусахуйн зургаан үндэс, өөрийгөө өвчтөн мэт хуран мэдэхүй, буяны садан-багшийг эмч мэт хуран мэдэхүй, номын утгыг мэдсэнээ өвчин эдгэв хэмээн хуран мэдэхүй, бурхныг төрөлхтний дээд хэмээн хуран мэдэхүй, ёсонд итгэснээр сэтгэл ариусахуй хэмээн хуран мэдэхүй

  • монгол хүний эр­хэмлэх зургаан зүйл — а.үнэн бат журмыг үргэлж хичээж явах; б.өвөг дээдсийн сургаалыг санаж сэрж явах; в.Үйлийн дээд ачийг буцааж хариулж явах; г.өсөх гээхийн хорвоог учирлан таниулж явах; д.үргэлж мэргэн номыг тогтоон тунгааж явах; е.үгээгүй дорд ардыг өргөн тэнхрүүлж явах

  • эх болсон зургаан зүйл — шашин. - сансрын аймаг дахь зургаан зүйл хамаг амьтан, тэнгэр, асури, хүний төрөл, амьтны төрөл, бирдийн төрөл, тамын зовлон эдлэгчийн төрөл

Хоршоо үг

  • зургаа долоон — тооны зургаа ба долоогийн төдий л ялгаваргүй дүнг багцаалсан нь

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *ǰirguxan, compare Buryat зургаан (zurgaan), Kalmyk зурһан (zurğan). Related to Mongolian жар (žar) with the archaic root of *ǰir-.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.