Үндсэн хэсэг рүү шилжих

зээ

аялга үгнэр үг/t͡seː/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠵᠢᠭᠡ

Тайлбар

Iаялга үг
  1. 1.
    Бусдын хэлснийг хүлээн зөвшөөрөхөд хэрэглэх аялга үг
  2. 2.
    Холбоо, шүлэг, ерөөл эхлүүлэх аялга
IIнэр үг
  1. 1.
    Төрсөн хүүхэн болон эгч, охин дүүгийн хүүхэд
IIIнэр үг
  1. 1.
    Харвуулын сумны зэвийн үүсгэрийг тоссон газар;
  2. 2.
    Мөн үүсгэрийн завсарт хийх таван нүд цоолбор­лосон бяцхан булцуу; годил; харвахад нүднүүдэд салхи тосч исгэрэн дуугарна
VIаялга үг
  1. 1.
    Нохой зэргийг өдөөн тур­хирах аялга.

Англи утга

  • нэр үгsister or daughter's child
  • аялга үгindicates acknowledgement or admittance; said when starting a poem or a speech; sic'em (inciting a dog to attack)
  • нэр үгbulbous chamber on an arrow directly underneath the arrowhead that produces a whistling sound during flight.; part of the arrow directly underneath the arrowhead
  • нэр үгonly used in зээ хас (zee xas)
  • нэр үгonly used in зээ царцаахай (zee carcaaxaj)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнзээ
Харьяалахын тийнзээгийн
Заахын тийнзээг
Өгөх орших тийнзээд
Гарахын тийнзээнээс
Үйлдэхийн тийнзээгээр
Хамтрахын тийнзээтэй
Чиглэхийн тийнзээ рүү
Олон тоозээнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • заа зээ болох — юмыг хоёр этгээд харилцан тохиролцох

  • зээ зуугүй болох — ийм тийм зовлон шалтаг тоочилгүйгээр тохиролцох

  • сумны зээ — дуут сумны булцуу

  • зээ царцаахай — амьт. - тарианы үр иддэг нэгэн зүйл шавж

  • зээ хас — нэр.эрдэнэ. - дээд зэргийн хаш

Хэлц үг

  • Зэс мөнгөнд эвдэл байдаг

  • Зээ нагацад холдлого байдаг

  • Зэсийн сайн зэвэрдэггүй

  • Зээ нагац марталцдаггүй

  • Зээ гэвэл ёогүй

  • Зээрд гэвэл халзангүй

  • Зээ гэвэл нагац гэх

  • Зээр гэвэл ооно гэх

  • Зээ гэхэд морь хурдан

  • Зэрэгцээд очиход зээр хурдан

  • Туу гэхэд нохой хурдан

  • Тулаад очиход туулай хурдан

  • Зээ нагацын сүлбээ нь нэг

  • Зээрийн хүзүүний холбоо нь нэг

  • Зээ нагацын сүлбээтэй

  • Зээрд морины холбоотой

  • Зээ хүн

  • Зүрхэндээ үстэй

  • Зэрэгт багтахгүй

  • Зээ хүүхдийг санахаар

  • Жимсний модыг сана

  • Зээ хүүхдээр үр хийхгүй

  • Зээрийн зулзгаар мал хийхгүй

  • Зээрд морины холбоо нэг

  • Зээ нагацын сүлбээ нэг

  • Зээрд морь уяатай

  • Зээ нагац сүлбээтэй

Хоршоо үг

  • ач зээ — хүү, охины хүүхэд

Үгийн гарал

# From Proto-Mongolic *jexe, compare Dongxiang zhe. # Presumably from Proto-Turkic *yegen (“nephew”), compare Turkish yeğen.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.