Үндсэн хэсэг рүү шилжих

зүүд

нэр үг/t͡suːt/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠵᠡᠭᠦᠳᠦ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Хүний уртавтар тархины бор хальсан давхаргын ажиллагаа зог­соогүйгээс нойрон дундуур тархинд зөгнөгдөж сэрэгдэх зүйл;
  2. 2.
    бөө. Бөө мөргөлийн ёсоор дээд тэнгэрийн болон өвөг дээдсийн ертөнцөөс дунд тивийнхэнд урьдчилан сануулах, учран золгох хэлмэр дохио

Англи утга

  • нэр үгdream; vision

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнзүүд
Харьяалахын тийнзүүдний
Заахын тийнзүүдийг
Өгөх орших тийнзүүдэнд
Гарахын тийнзүүднээс
Үйлдэхийн тийнзүүдээр
Хамтрахын тийнзүүдтэй
Чиглэхийн тийнзүүд рүү
Олон тоозүүднүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • зүүд манах — зүүдэндээ тодорхой зүйл үзэх гэж баруун алгаа дэрлэн зүүн гараа ташаан дээрээ тавьж унтах

  • зүүд өвчин — унтсан нойрын дундуур зүүдлэн босч явах, юм хийх зэргээр аашлах

  • зүүд шинжих — хүний зүүдлэх шалтгаан, нөхцөл, зүүдэнд сэрэгдсэн зүйлийн учир холбогдлыг шинжлэн судлах

  • зүүдэнд орох — үзсэн сонссон, бодсон зүйл зүүдлэгдэх

  • зүүд зэрэглээ болон мар­тагдах — урьд эртийн зүйл болон мар­тагдах

Хэлц үг

  • зүүдэнд оромгүй — огт санамсаргүй

  • зүүдэнд ормоор — маш аймаар, муухай

  • зүүдээ ярих гээд хулгайгаа ярих — сонин содон юм ярих гээд нууц явдаг зүйлээ илчлэх

  • зүүд зэрэглээ болох — а.итгэж ядам гайхамшигт учрал: тохиолдсон учрал зүүд зэрэглээ мэт санагдах

  • өдрийн бодол шөнийн зүүд болох — ямар нэгэн хэрэг явдал болон хэн нэгэн сэтгэлээс гарахгүй байх, цаг ямагт бодогдох

  • зүүд зэрэглээ шиг/мэт — бүүр түүр балархай

    Би хэн болохыг ажин харвал зүүд зэрэглээ мэт нэгэн дүр нүдний өмнө бүрэлзэв (С.Дашдооров, Айлын хүүхэн Алигэрмаа).

  • зүүд манах — зүүдэндээ тодорхой зүйл үзэх гэж баруун алгаа дэрлэн зүүн гараа ташаан дээрээ тавьж унтах

    Өргөн орон дээр зүүд манан хэвтэх бүсгүй юутай жаргалтай вэ.

  • зүүдээрээ шалбин идэх — хий хүслээрээ биеэ хуурах

    Энэ зүүдээрээ шалбин идсэн хэрэг! Чи хэрвээ нэгд нэгээр цайварлахгүй юм бол олон түмний уучлан шийтгэхийг яасан ч олж чадахгүй (Т.Дэлгэрсан, Ахмад хувьсгалчийн шинэ аялал).

  • Зураг сайхан боловч цаас

  • Зүүд сайхан боловч хоосон

  • Зүрх нь ханцуй дотроо

  • Зүүд нь хэлэн дээрээ

Хоршоо үг

  • зүүд нойр — унтаж байх үеийн сэтгэхүйн үйлдэл

  • зүүд зэрэглээ — тодорхойгүй балархай

Үгийн гарал

From *jexüdün from Proto-Mongolic *jexü-, compare Dongxiang zhaojin, Daur jeulgw (“to dream of, to sleeptalk”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.