Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

нугас

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠨᠤᠭᠤᠰᠤ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    амьтанӨргөн хошуутай, богино бөгөөд сарвагар сарвуу бүхий хөлтэй, усны шувуу
IIнэр үг
  1. 1.
    биеийн тамирХүн болон сээр нуруутан амьтны нурууны нүхэн дотор байх төв мэдрэлийн системтэй холбоотой нялцгай зүйл
IIIнэр үг
  1. 1.
    Дундаа эргэх голтой хоёр хавтгай төмрийг хавсруулж хийсэн хаалга цонх, хавхаг зэргийг жаазтай нь холбож нээх хаахад ашиглах хэрэгсэл
  2. 2.
    Хоёр банзны хооронд нийлүүлэн зуулгаж тээг болгох бяцхан мод;

Ойролцоо үг

чөмөг

Англи утга

  • нэр үгduck

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийннугас
Харьяалахын тийннугасны
Заахын тийннугасыг
Өгөх орших тийннугасанд
Гарахын тийннугаснаас
Үйлдэхийн тийннугасаар
Хамтрахын тийннугастай
Чиглэхийн тийннугас руу
Олон тоонугаснууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • боржин нугас — амьт. - ногоон алаг нугастай адил нэгэн зүйл гэрийн тэжээмэл шувуу, тэрмэн нугас

  • бохио нугас — амьт. - боржин нугаснаас томхон, хошуу сунамхай, мах нялуун, загасаар хооллодог нэгэн зүйл шувуу

  • бяд нугас — амьт. - хошуу шуумгай, бие бяцхан загасаар хооллодог шувуу, мах нь нялуун учир хүнсэнд хэрэглэдэггүй

  • лам нугас — амьт. - ангир

  • хувин нугас — амьт. - жигүүртээ цагаан бидэр бүхий нэг зүйл нугас

  • нугасан хошуут — амьт. - бие тарган, хүрэн өнгөтэй, сүүл охор бөгөөд өргөн, ам нь нугасны хошуутай адил нэгэн зүйл дэлэнт амьтан

  • нугасан таваг — урга. - ой шугуйн хөвөө, хээр тал, сүүдэрлэг чийгтэй газар, гуу жалганд ургадаг, хөх цэцэгтэй нэг наст өвс; цэцэг нь эмд орно

  • нугасан цоохор — урга. - олон наст өвс, нийлмэл навчтай, жижиг навч нь гурав, өргөн өндгөлжин хэлбэртэй, бүхэл өвс нь эмийн найрлагад ордог

  • нугас мэдрэл — нугас­наас шууд гарсан мэдрэлийн судас

  • нугасыг нь таслах — хүн, амьтны нурууны үеийн нүхэн дотор байх төв мэдрэлийн системийг тасалж үхэлд хүргэх

  • нугас­ны ус — нугас орших сувагт байх шингэн зүйл

  • хаалганы нугас — хаалга тогтоох зориу­лалт бүхий эргэх голтой хавтгай төмөр

  • нугас хийх — хаалга, цонхыг их биетэй нь барих тогтоох

Хэлц үг

  • нугас дуурайж, элээ усанд унах — өөрийн чадвараа мэдэхгүй бусдыг дууриан онгирч бүтэлгүйтэх

  • нугасгүй дуртай — тун их дуртай

  • нугасыг нь олохгүй, нурууг нь олох — ажил хэргийн голыг олохгүй ч ойролцоогоор төсөөлөх

  • ↑ нуруунд нь нугас ургах

  • Нохой мэт яс булаацалдаж

  • Нугас мэт замаг булаацалдах

  • Нугас хахахад

  • Нуурт тусах гэх шиг

  • Нугас замгаа идэхээс биш

  • Нулимс нь нулимсаа иддэггүй

  • Нугас идвэл

  • Нусгай болдог

  • Нугас шувуу ирэхэд нуурын ус гэсдэг

  • Хараацай шувуу ирэхэд хангайн цас хайлдаг

  • Нуруу муутай хүн

  • Нугас муутай хаалга

  • Нуруу муутай хүн шарвадаг

  • Нугас муутай хаалга савдаг

  • Нуур амгалан бол

  • Нугас амгалан

  • Нуур далай шиг идээтэй

  • Нугас галуу шиг үртэй

  • Нуур шиг шөл

  • Нугас шиг мах

  • Нууран дунд

  • Нугас сайн

  • Хавтас нугасандаа түшиг

  • Нугас нь хавтсандаа түшиг

Зүйр цэцэн үг

  • Нуур далай шиг идээтэй

  • Нугас галуу шиг үртэй

  • Нугас шувуу ирэхэд нуурын ус гэсдэг

  • Харцгай шувуу ирэхэд хангайн цас хайлдаг

  • Нугас муутай хаалга савдаг

  • Нуруу муутай хүн шарвадаг

Хоршоо үг

  • галуу нугас — усны шувууд

  • нуруу нугас — хүн, амьтны ар голын дагуу байрлан дотор нүхэнд нь мэдрэлийн системийн бодос орших хэсэг хэсэг олон яс

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *nugasun, Buryat нугаһан (nugahan), Kalmyk нуһсн (nuğsn).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.