оймс

нэр үг/oims/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠣᠶ᠋ᠢᠮᠤᠰᠤ

Тайлбар

нэр үг

1.
Гутлын дотуур хөлд углан өмсөх хувцас

Англи утга

нэр үгsock, stocking

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	оймс
Харьяалахын тийн	оймсны
Заахын тийн	оймсыг
Өгөх орших тийн	оймсонд
Гарахын тийн	оймсноос
Үйлдэхийн тийн	оймсоор
Хамтрахын тийн	оймстой
Чиглэхийн тийн	оймс руу
Олон тоо	оймснууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

богино оймс — оймсны түрий бага
оймсны хараа — монгол гутлын дотуур өмсөх оймсны тусгай эмжээр, оймсны гутлын түрийнээс дээш гарсан хэсэг
ноосон оймс — ноосоор нэхсэн оймс
эсгий оймс — монгол гутлын эсгийгээр оёсон оймс
даавуун оймс — даавуугаар хийсэн оймс
оймс цоолдох/оймс нөхөх — оймсны уранхайг нөхөж оёх
оймс нэхэх — утас, ноос зэргээр оймс хийх
оймсоо тайлах — гутлын дотуур хөлдөө өмссөн зүйлээ тайлж авах
оймсон түрийт гутал — гутлын түрий нимгэн болоод хөлийн шилбэ барьсан нь

Хэлц үг

оймс элээх — амьдралын туршлага ихтэй, бусдаас их зүйл үзсэн
↑ илүү оймс элээсэн
↑ олон оймс элээх
↑ цоорхой оймс өмсөх
Гутал оймсыг идэх үү
Оймс гутлыг идэх үү
Ойн гол чинь оройгоороо цоорч
Оймс чинь түрийгээрээ цоорох

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *hoimasun. Compare Karakhanid اُيما (uymā/oymā, “felt boots”), perhaps derived from Proto-Turkic *uj- (“to squeeze”), the possible source of Kazakh ұйық (uyıq, “sock”) and other similar modern Turkic words if not from *uguk. More distant comparisons include Manchu ᡶᠣᠮᠣᠴᡳ (fomoci, “felt stocking”) and Proto-Samoyedic *pajmå (“boot”) (usually derived from Proto-Turkic *baĺmak (“shoe, slipper”)). Features the -с (-s) formant.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.