Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

оюун

нэр үгтэмдэг нэр

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠣᠶᠤᠨ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Хэрэг явдлыг танин мэдэх, ухаарч ойлгох чадвар; ухаан, билиг
  2. 2.
    ямар нэг бодол болон мэдрэмжийг төрүүлдэг зүйл

Ойролцоо үг

тархиухаансанаатолгой

Англи утга

  • нэр үгmind, intellect, spirit
  • тэмдэг нэрintelligent

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийноюун
Харьяалахын тийноюуны
Заахын тийноюуныг
Өгөх орших тийноюунд
Гарахын тийноюунаас
Үйлдэхийн тийноюунаар
Хамтрахын тийноюунтай
Чиглэхийн тийноюун руу
Олон тоооюунууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • оюуны чадвар — сэтгэн бодох, таньж мэдэх чадвар

  • оюуны ажил — бичгийн хүний хөдөлмөр

  • оюуны хөдөлмөр — ухаан зарж хийх хөдөлмөр

  • оюуны өв — үндэстний баялгийн нэг төрөл; оюуны үнэт зүйл

  • оюуны өмч — хүний оюун ухааны үр дүн болох шинжлэх ухаан, технологи, соёл урлагийн үнэ цэнэ бүхий бүтээлийг эзэмших, ашиглах, захиран зарцуулах эрх

  • оюун дүгнэлт — хэд хэдэн өөр өөр бодомжийг холбон шинэ бодомж гаргах оюуны үйлдэл

  • оюун төгөлдөр — ухаан сэргэлэн

  • оюундаа шүүн үзэх — ухаан санаандаа тунгаан бодох

  • оюун ухааны байдал — ухаарч сэхээрэх чадвар

Хэлц үг

  • оюуны ам нээгдэх — оюун ухаан сайжрах

  • оюуны лянхуа нээх — гэгээрэх, ухаарах

  • Одон мичид огторгуйн чимэг

  • Оюун мэдлэг биеийн чимэг

  • Одон мичид шөнийн чимэг

  • Оюун билиг биеийн чимэг

  • Омгийн хөдүүр шилд

  • Оюун эрдмийн ус тогтохгүй

  • Орон цэвэр бол

  • Оюун цэвэр

Зүйр цэцэн үг

  • Омгийн гүдгэр шилд оюун эрдмийн ус тогтохгүй

Хоршоо үг

  • оюун билиг — хүний нэгтгэн дүгнэх, задлан шинжлэх, магадлах, бүтээх чадвар, оюун ухаан

  • оюун бодол — ухаан бодол

  • оюун ухаан — юмс үзэгдлийг танин мэдэх, нэгтгэн дүгнэх оюуны үйл ажиллагаа, ойлгож ухаарах чадвар

Товчилсон үг

  • МОНОС — Монгол Оюун Санаа [Сэтгэл]

  • ООС — Орчлонгийн Оюун Санаа

  • ОТ — “Оюун Түлхүүр” [сургаалын зохиол]

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.