Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

тугал

нэр үг/tʰʊɢaɮ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠲᠤᠭᠤᠯ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Үхэр, заан, хандгай зэрэг адгуусан амьтны үр төл
  2. 2.
    нас бие гүйцээгүй үхэр

Англи утга

  • нэр үгcalf

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнтугал
Харьяалахын тийнтугалын
Заахын тийнтугалыг
Өгөх орших тийнтугалд
Гарахын тийнтугалаас
Үйлдэхийн тийнтугалаар
Хамтрахын тийнтугалтай
Чиглэхийн тийнтугал луу
Олон тоотугалууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • зааны тугал — зааны үр төл

  • үнээний тугал — үхрийн үр төл

  • хандгайн тугал — хандгайн үр төл

  • тугал заядуулах — үнээ тугаллахад олон үнээний нэг хэсгийг хөхүүлж, нөгөө хэсгийг хайдаг болгон ялгаж, хөхүүл нэг үнээнд хэд хэдэн тугал тэлүүлэн бойжуулж тугалын эхийг хайдагшуулан саах арга

  • тугалын зэл — дундаа олон чагттай, хоёр үзүүрт нь гадас шаас бэхэлсэн хэц

  • тугал тавих — намар үнээ сахаа больж тугалыг эхтэй нь нийлүүлж хамт байлгах

  • тугал татах — а.үнээний хөхийг ивэлгэн хөхөж байсан тугалыг эхээс нь салгах; б.үнээ сааж буй хүнд туслах, үнээ ивэлгэх

  • тугал тулам — тугалын арьсыг битүү өвчин элдэж хийсэн цагаан идээ хийх том сав

  • тугалын хашаа — тугал хаших хороо

  • тугалын бэлчээр — тугал бэлчих газар, гэрийн ойр газар

  • тугалын ногт — тугалыг зэлэнд уяхад зориулсан толгойд нь зүүх оосор

  • тугал нүд — зөөлөн харцтай том хар нүд

Хэлц үг

  • тугал улаан болох — хүүхдийн бие зуны наранд маш их шарагдах

  • тугалтай үнээ барих — шагнах, урамшуулах

    Сономдорж гуайд энэ тэрлэгээ өргөе. Тэгээд нэг тугалтай үнээ барих уу... (Ц.Дамдинсүрэн, Түүвэр зохиол).

  • тугалын бэлчээрээсээ гараагүй — үзэж мэдсэн нь бага гэсэн утга, алс явж олныг эс үзсэнийг егөөдсөн хэллэг

    Тугалын бэлчээрээс гараагүй нялх юмнуудтай юугаа ярих юм бэ? Тугалын бэлчээрээсээ гараагүй хүүхэд арилжааг яаж хийж чадна вэ (Норовсамбуу, Хөдөөгийн тойрон үйлчлэгч).

  • тугалын арьсаар тооноо бүтээж, үхрийн арьсаар үүдээ бөглөх — олноос тусгаарлан зожиглож амьдрахыг дүрсэлсэн хэллэг

    Айл, ахан дүүс байхгүй түүнд тугалын арьсаар тооноо бүтээж, үхрийн арьсаар үүдээ бөглөж амьдрах амар жимэр байдаг бололтой.

  • ↑ тосоо тугалтайгаа гүзээлэх

  • ↑ хийморий нь тугал зажлах

  • Баатар хүү

  • Тугал ч хариулдаг

  • Туг ч барьдаг

  • Салах эмд

  • Тугал нийлэх хамаагүй

  • Торго өмссөн гэж бүү баярла

  • Тугал унасан гэж бүү гомд

  • Тугал нь мөөрөхгүй бол

  • Эх нь ирэхгүй

  • Тугал сүрэгт

  • Туулай бутанд

  • Тугал унаад унаатай болдоггүй

  • Тууль уншаад номтой болдоггүй

  • Тугал хариулсан тогдоохой

  • Тоншоод авбал уйланхай

  • Турлиах харвасан нь

  • Тугал онох гэх шиг

  • Тус хийвэл ачтай

  • Тугал тэжээвэл үхэртэй

  • Тууж уншсан нь мэргэн болдог

  • Тугал хариулсан нь малчин болдог

  • Хүн үйлээ дагадаг

  • Тугал үнээгээ дагадаг

  • Эр хүн туг ч барьдаг

  • Эх нь мөөрөхгүй бол

  • Тугал нь олохгүй

Зүйр цэцэн үг

  • Тугал унаж буурьд хүрдэггүй

  • Тууль уншиж номтой болдоггүй

  • Тугал унаж буурьт хүрэхгүй

  • Тураг харж гэдэс цадахгүй

  • Тугал үхэрт

  • Туулай бутанд

Хоршоо үг

  • тугал бяруу — үхрийн нэг, хоёр настай үр төл

Үгийн гарал

# From Proto-Mongolic *tugul (“calf”). # Perhaps related further with Proto-Common Turkic *toklï, and Turkish toklu.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.