угалз

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
амьтанБие чийрэг, эвэр том, аргаль хонины эр нь

IIнэр үг

1.
Гоёмсог чимэг болгон хэрэглэх, эргэлдсэн дугуй хэлбэртэй хээ
2.
Хамрын дугуйрсан хэсэг

IIIнэр үг

1.
Говь цөлд тохиолддог, хүчтэй элсэн хуй

Ойролцоо үг

нарийн хээ хуй салхи

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	угалз
Харьяалахын тийн	угалзын
Заахын тийн	угалзыг
Өгөх орших тийн	угалзад
Гарахын тийн	угалзаас
Үйлдэхийн тийн	угалзаар
Хамтрахын тийн	угалзтай
Чиглэхийн тийн	угалз руу
Олон тоо	угалзууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

угалз тавих — эргэлдсэн дугуй хээ гаргаж зурах, будах, оёх
угалз хатгах — гоёмсог дугуй хээ гарган оёх
угалзтай гутал — эргэлдсэн дугуй хээтэй гутал
угалзан хээ — эргэлдсэн дугуй хэлбэртэй хээ
бадар угалз — бадар цэцэгтэй төстэй нэгэн зүйл дугуй хээ
хажмал угалз — юмны зах этгээдийг барьж хийсэн нэгэн зүйл эргэлдсэн дугуй хээ
хүрээ угалз — юмны гадуур хөвөөгөөр хүрээлэн зурсан оёсон угалз
хээ угалз хорш
угалзан туурай — урга. - нарийн урт улаан хүрэн үндэстэй, дөрвөн ирмэг бүхий шулуун хүрэн иштэй, том хөрөөн шүд хэлбэртэй дугираг навчтай, улаан ягаан цэцэгтэй олон наст өвслөг ургамал, үндэс нь эмэнд орно, үрээс нь тос гарган авна
угалз босох — говь цөлд салхины хүчээр элсэн хуй дээш эрчлэн босох
угалзан хуй — говьд болох эргэлдсэн улаан, хүчтэй шороон шуурга

Хэлц үг

Муу санаа биед харш
Угалз эвэр ухархайд харш
Угалз оёход өнгийн утас хэрэгтэй
Ухаан зарахад элдвийн арвис хэрэгтэй
Угалз оёход улаан ногоон ус хэрэгтэй
Уран эрдмийг сурахад оюун ухаан хэрэгтэй

Зүйр цэцэн үг

Угалзандаа ч бий
Урлаачдаа ч бий

Хоршоо үг

аргаль угалз — уулын зэрлэг хонин гөрөөс
өлзий угалз — ханан болон эргэлдсэн дугуй хэлбэртэй хээ
угалз хуар — хээ угалзан чимэг

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.