Үндсэн хэсэг рүү шилжих

угаах

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠤᠭᠠᠬᠤ

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Хүн биеийн хирээ арилгах
  2. 2.
    хуучирсанСая төрсөн хүүхдийг гуравдахь хоног дээр нь лам залж, ариулах уншлага хийлгэн хүүхдэд нэр өгөх зан үйлийг гүйцэтгэх;
IIүйл үг
  1. 1.
    Эд хэрэглэлийг нойтон юмаар болон усанд хийж цэвэрлэх
  2. 2.
    Ариутгах, өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх
  3. 3.
    Угаасан мэт гилгэр болгож орхих
  4. 4.
    шилжсэн утгаҮрэн таран хийх, алга болгох, баллах
  5. 5.
    шилжсэн утгаЯмар нэгэн зүйлд баярлан түүнийг тэмдэглэх
  6. 6.
    шилжсэн утгаМуу аргаар олсон мөнгөө өөр зүйлд хөрөнгө оруулалт хийж өөрийн болгох
IIIүйл үг
  1. 1.
    Буулгах, хувилах, олшруулах
IVүйл үг
  1. 1.
    Сур, шагайг дөрвөн суманд үл онох.

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto wash

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)угаах
Одоо ирээдүй цаг (-на)угаана
Өнгөрсөн цаг (-лаа)угаалаа
Өнгөрсөн цаг (-в)угаав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)угаажээ
Үйлдсэн нэр (-сан)угаасан
Хэвшсэн нэр (-даг)угаадаг
Холбох нөхцөл (-ж)угааж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)угаагаад
Болзох нөхцөл (-вал)угаавал
Хүсэх (-маар)угаамаар
Захирах (-аарай)угаагаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)угаахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • биеэ угаах — усанд орох

  • хүүхэд угаах — а.хүүхэд усанд оруулах; б.хүүхдийг угаах зан үйлийн ёслол хийх

  • аяга шанага угаах — аяга шанагаа цэвэрлэх

  • хонь угаах — таван хошуу малыг хачиг хувалз зэрэг шимэгч амьтад, халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхийн тулд тусгай бодос уусгасан шингэнд оруулах

  • байгаль дэлхий нүүрээ угаах — бороо орж байгаль дэлхий өнгө засах

  • борооны усанд угаасан мэт — бороо орж угаасан мэт цэвэрхэн болсон байх

  • диплом угаах — диплом авсанд баярлаж тэмдэглэх

  • гэрэл зураг угаах — авсан гэрэл зургийг хальснаас нь буулган авч олшруулах

Хэлц үг

  • гараа угаах — а.гараа усаар цэвэрлэх; б.шилж. үрэн таран хийх

  • амьтны хэл ам угаах — хүн амьтны амны зугаа болох

  • нулимсаараа нүүрээ угаах — а.маш их уйлах, б.маш их зовох, зүдрэх

  • хувь заяагаараа гараа угаах — өөрийнхөө амьдралыг баллах

  • хөрөнгөөрөө гараа угаах — эд хөрөнгөө үрэн таран хийх

  • мөнгө угаах — бохир аргаар олсон мөнгөө өөр ажилд хөрөнгө оруулж өөрийн болгон арвижуулах

  • ↑амьтны хэл ам угаах

  • ↑ гараа угаах

  • ↑ мөнгө угаах

  • ↑ нулимсаараа нүүрээ угаах

  • ↑ хувь заяагаараа гараа угаах

Зүйр цэцэн үг

  • Угаавч уг нь хар

  • Хэлэвч хэл нь хар

  • Угаав гэж хормойгоо норгох

  • Идэв гэж энгэрээ тосдох

  • Нүүрийг нь угаах гээд нусыг нь түрхэх

  • Угааснаа угаадастайгаа цацах

Хоршоо үг

  • угаах цэвэрлэх — цэвэр болгох, хиргүй болгох

Товчилсон үг

  • МУГ — Мал Угаах Газар

  • НУҮ — Ноос Угаах Үйлдвэр

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *ugiya-, compare Buryat угааха (ugaaxa), Kalmyk уһах (uğax).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.