Үндсэн хэсэг рүү шилжих

угсаа

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠤᠭᠰᠠᠭ᠎ᠠ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Үүсэл, гарваль, үндэс сурвалж
  2. 2.
    хуучирсанХаад ноёдын удам залгамжлагч
  3. 3.
    Мал, ургамлын үүлдэр
IIнэр үг
  1. 1.
    Жолоо цулбуурыг зуузайтай холбодог жолооны гогцоо шижим.

Англи утга

  • нэр үгancestry, origin, descent; dynasty; breed, strain

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнугсаа
Харьяалахын тийнугсааны
Заахын тийнугсааг
Өгөх орших тийнугсаад
Гарахын тийнугсаанаас
Үйлдэхийн тийнугсаагаар
Хамтрахын тийнугсаатай
Чиглэхийн тийнугсаа руу
Олон тооугсаанууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • угсаа залгамжлах — хаад ноёдын хөвгүүд, төрлийн хүмүүсээс тэдний хэргэм зэрэг тушаалыг залгамжлан авах

  • угсаа төрөл — цусан төрлийн удам бүхий хүмүүсийн сүлбээ

  • угсаа сайжруулах — малын бие бялдар, гарах ашиг шимийг нь сайжруулах

  • сайн угсааны мал — цэвэр цусны, шилмэл үүлдрийн мал

Хэлц үг

  • Омог нэгтийн чих нэг

  • Угсаа нэгтийн яс нэг

  • Ухаан сайтын арга хурдан

  • Угсаа сайтын унаа хурдан

Хоршоо үг

  • угсаа омог — уг гарал нэгтэй хүмүүс

  • угсаа үндэстэн — гарал үүсэл, хэл соёл нэгтэй хүмүүс

  • угсаа эш — гарал үүсэл

  • удам угсаа — уг гарваль, гарваль үүсэл

  • үндэс угсаа — үндэс сурвалж

  • яс угсаа — яс үндэс

  • төрөл угсаа — угсаа гарал, удам судар

  • угсаа ёс — угсаа гарвалиасаа баримталж ирсэн ёс

  • угсаа зэрэг — гарал үүсэл болон зэрэг дэв

  • үүлдэр угсаа — мал амьтны уг гарваль, угшил

Үгийн гарал

From Classical Mongolian ᠤᠭᠰᠠᠭ᠎ᠠ (uɣsaɣ-a, “royal family”), similar but hard to connect with Manchu ᡠᡴᠰᡠᠨ (uksun) with the same meaning. Separable into уг (ug, “origin”) + *-саа (*-saa), but the latter part is not found as a suffix elsewhere. It could be speculated that it represents an older ablative form, compare Buryat угһаа (ughaa, “previously, in the past”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.