хаалга

нэр үг/xaːɮəɢ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠠᠭᠠᠯᠭ᠎ᠠ

Тайлбар

нэр үг

1.
Хашаа хороо, гэр байшинд орох, гарах хэсэг
2.
Бөмбөгийг өшиглөж оруулах дээгүүрээ хөндөлтэй хоёр шон
3.
Ямар нэгэн онцгой үйл явдалд зориулсан гулдан үүд

Ойролцоо үг

үүд

Англи утга

нэр үгdoor; gate

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хаалга
Харьяалахын тийн	хаалгынW
Заахын тийн	хаалгыгW
Өгөх орших тийн	хаалгадW
Гарахын тийн	хаалгаасW
Үйлдэхийн тийн	хаалгаарW
Хамтрахын тийн	хаалгатайW
Чиглэхийн тийн	хаалга руу
Олон тоо	хаалгануудW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

хаалга нээх — а.үүд нээх, үүд онгойлгох; б.шилж. хэрэг явдалд эхлэл болох
хаалга харих — хаалганы углуурга сулдах
хөл бөмбөгийн хаалга — хөл бөмбөгийн бөмбөг оруулах тусгай зориулалтын тор бүхий хоёр шон
хоккейн хаалга — хоккейн бөмбөг оруулах тусгай зориулалтын тор бүхий үүд
гулдан хаалга — нуман үүд, нуман хэлбэртэй хаалга

Хэлц үг

хаалга мөргөх — а.зорьсон ажил үл бүтэх; б.эзгүй айлд ирэх
аавын хаалга татах — шоронд орох
хаалгаар багтахаа болих — их зан гаргаж айлд орохоо болих
арын хаалга — ажил хэрэг бүтээхэд ашиглах танил найз нөхөд
хаалгаа барих — а.хаах
Өвөө охин хоёр чингэж атал “Хөөе... чи яачихав аа. Өнөө цэцэрлэг чинь хаалгаа барьчихлаа шүү дээ. Алив явъя” гэх эхийн нь дуу гарч бид хоёр яриагаа таслахаас аргагүй болов (Л.Пүрэвдорж, Зовлон). б.дампуурах
↑ аавын хаалга татах
↑ арын хаалга
Инээд инээдэмдээ
Хаалга цуургандаа
Хаалга бүү түш
Хатавч бүү зайдал
Хазгай боловч
Хаалга чиг
Харгуй болсон зам
Хаалга болсон даваа

Хоршоо үг

хаалга цонх — байшин барилгын гэгээвч болон орж гарах үүд

Үгийн гарал

хаах (xaax, “to close, to block”) + -лга (-lga)

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.