хадаас

нэр үг/xaˈtaːs/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Гол төлөв төмрөөр хийсэн, нэг талдаа хурц үзүүртэй, нөгөө талдаа тав бүхий эд зүйлийг тогтоох, бэхлэх хэрэгсэл

IIнэр үг

1.
Нарийн тоо тогтоож өгсөн зүйлээс дутвал гүйцээхээр бэлтгэл болгож илүү хийсэн зүйл
2.
Дутсан зүйлийг нөхөхөөр илүү бэлдсэн юм

IIIнэр үг

1.
мал эмнэлэгХонинд тусах нэгэн зүйл халдварт өвчин.

IVнэр үг

1.
ургамалНарийн урт навчтай, цэцэг нь шар, хүрэн, бут бутаар ургах сөөг ургамал, хортой, эмнэлэгт хэрэглэнэ.

Ойролцоо үг

даралттай цохилт дарах тах

Англи утга

нэр үгnail (fastener); spike

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хадаас
Харьяалахын тийн	хадаасны
Заахын тийн	хадаасыг
Өгөх орших тийн	хадаасанд
Гарахын тийн	хадааснаас
Үйлдэхийн тийн	хадаасаар
Хамтрахын тийн	хадаастай
Чиглэхийн тийн	хадаас руу
Олон тоо	хадааснууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

малгайт хадаас — том тав бүхий хадаас
модон хадаас — модон эдлэлийг хавсарч бэхлэхэд зориулан зорсон хуруу мэт мод
төмөр хадаас — эд зүйлийг бэхлэхэд зориулж хийсэн нэг талдаа шовх үзүүртэй, нөгөө талдаа хавтгай малгай тавтай төмрөөр хийдэг хэрэгсэл
хулсан хадаас — хулсаар хийсэн хадас
хадаасны тав — хадаасны хавтгай толгой
хадаасны таг — паалантай вааран дээвэртэй сүм дуганы барилгын төгсгөлийн эр ваарыг дээврийн банзтай хадаж тогтоосон хадаасан завсраар борооны ус, цас орохоос хамгаалж янз бүрийн чимэглэл дүрстэй ваараар хийсэн таг
хадаастай хийх — илүү хийх
хадаасны мал — хуучир. - албанд илүү тоогоор бэлтгэсэн мал
хадаасны хүн — хуучир. - албанд илүү тоогоор гарсан хүн, нөөцийн хүн

Үгийн гарал

хад (xad) + -аас (-aas)

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.