хуур

нэр үгүйл үг/ˈxʊːr̥/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
#хөгжимАрал, цар, чих, тэвх, утас зэргээс бүтсэн, хөвчит нумаар хөрөөдөн дуугаргах хөгжмийн зэмсэг
2.
#хөгжимшилжсэн утгаҮлээдэг, дардаг, татдаг хөгжмийн ерөнхий нэр

Ойролцоо үг

мэхэл залил

Англи утга

нэр үгfiddle, violin; musical instrument, string instrument

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хуур
Харьяалахын тийн	хуурынW
Заахын тийн	хуурыгW
Өгөх орших тийн	хууртW
Гарахын тийн	хуураасW
Үйлдэхийн тийн	хуураарW
Хамтрахын тийн	хууртайW
Чиглэхийн тийн	хуур луу
Олон тоо	хууруудW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

аман хуур — олон жижиг нүхэнд, төмөрлөгөөр хэл тааруулан хадсан бөгөөд, нүхээр нь үлээвэл, төмөрлөг хэл нь доргиж дуугарах хөгжмийн зэмсэг
баян хуур — а.нэгэн зүйл авсаар бадралт баг бишгүүр; б.гурван эгнээ даралт бүхий нэгэн зүйл хөгжмийн зэмсэг
най хуур — баруун гартаа төгөлдөр хуурын даралт бүхий нэг зүйл баян хуур хөгжим
няслаа хуур — аман хуурын нам, янгирын эврэн иштэй, гадагш угалзлан эргэсэн аралтай, эгц дөрвөлжин хэлтэй, хэлийг нь нясалж эгшиглүүлдэг нэг зүйл төмөр хуур
төгөлдөр хуур — том хайрцагт олон чавхдас татсан даралт дээр нь дарахад, даралтын үзүүрийн жижиг алх мэт зүйл, чавхдасыг онож, дуу гаргах нэгэн зүйл хөгжмийн зэмсэг

Хэлц үг

Хууль мэдэхгүй хүн эцгийг нь эргүүлдэг
Хуур чадахгүй хүн чихийг нь мушгидаг
Хуур мэдэхгүй бол чихийг нь битгий мушгиарай
Хууль мэдэхгүй бол хэрэг битгий шүүгээрэй
Хуур мэдэхгүй хүн хулхийг нь мушгина
Хууль мэдэхгүй хүн эцгийг нь дурдана
Хуур мэдэхгүй хүн чихийг нь мушгимтгай
Хууль мэдэхгүй хүн хүнийг тархидамтгай
Хууль мэдэхгүй хүн хүнийг шалгамтгай

Зүйр цэцэн үг

Хуурын чих мушгисаар байтал хурим найр тарах
Хуур мэдэхгүй хүн чихийг мушгих дуртай
Хууль мэдэхгүй хүн тархидаж далайлгах дуртай

Хоршоо үг

дуу хуур — дуу хөгжим

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *kuxur (“a musical (string) instrument”) borrowed or perhaps cognate to Proto-Turkic *kopuŕ (“a kind of musical (string) instrument”). Compare East Yugur xuur, Daur koor, Turkish kopuz.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.