Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

хууч

тэмдэг нэр

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

тэмдэг нэр
  1. 1.
    Юмны он жил удсан, урьдын, эртний
  2. 2.
    Шинэ гэдгийн эсрэг утга
  3. 3.
    Хэвээрээ, байдгаараа, хэвийн
  4. 4.
    Архаг өвчин
  5. 5.
    шилжсэн утгаЭцэс, сүүл, төгсгөл

Эсрэг үг

шинэ

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнхууч
Харьяалахын тийнхуучийн
Заахын тийнхуучийг
Өгөх орших тийнхуучид
Гарахын тийнхуучаас
Үйлдэхийн тийнхуучаар
Хамтрахын тийнхуучтай
Чиглэхийн тийнхууч руу
Олон тоохуучууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хууч домог — түүхэн хүмүүс, түүхэн үйл явдал, газар нутгийн тухай, үеэс үед уламжлагдан ирсэн аман яриа буюу аман зохиолын нэгэн төрөл зүйл

  • хууч үг — эцэг өвгөдөөс уламжлагдаж ирсэн сургаал үгс

  • хууч хөөрөх — эрт урьдын юмыг ярилцаж суух

  • хууч яриа — эрт урьдын юмны тухай яриа

  • хууч ярих — өнгөрсөн үйл явдлын тухай хүүрнэн хэлэлцэх

  • хуучин анд — эртний танил

  • хуучин байрандаа байх — урьд нь тавьсан байрандаа хэвээрээ байх

  • хуучин бичиг — а.хуучирсан бичиг, зохиол; б.хэл шинж. монгол үндэстний эрт үеэс хэрэглэж ирсэн сонгодог монгол бичиг, уйгаржин монгол бичиг

  • хуучин данс хараа — өнгөрсөн үеийн бичиг дансны зүйл

  • хуучин дуу — хуучин цагийн уламжлалт дуу

  • хуучин заншил — эртнээс уламжлагдаж хэвшсэн зан суртахуун, хэвшил

  • хуучин зуршил — а.эртнээс уламжлагдаж хэвшсэн зан суртахуун; б.өнгөрсөн үеийн дадал

  • хуучин засаг — өмнөх нийгмийн засаг

  • хуучин зохиол — эрт үеийн бичиг зохиол

  • хуучин нийгэм — өмнөх үеийн нийгэм

  • хуучин нөхөр — а.урьдын танил найз; б.түрүүчийн гэрлэсэн нөхөр

  • хуучин сар — зурхай. - билгийн улирлын сүүлчийн хавирган сар

  • хуучин танил — танилцаад удсан урьдын танил

  • хуучин удирдлага — өмнө байсан удирдлага

  • хуучин үг — а.эртнээс уламжлалтай ирсэн сургаалын үг; б.хэл шинж. нийгмийн хөгжлийг даган үгсийн сангаас хуучран хэрэглэгдэхгүй болсон үг

  • хуучин үгийн толь хэл — шинж. - түүхийн тулгар бичгүүдийн доторх хуучин үг хэллэгийг судлан тайлбарласан толь бичиг

  • хуучин худаг — урьд өмнө устай байсан худаг

  • хуучин хүн — а.урьд байсан хүн; б.хашир догь болсон хүн

  • хуучин цаг — а.урьд өмнын цаг, өнгөрсөн үе; б.хуучирч муудсан бугуйн цаг, ширээний цаг

  • хуучин эд — эртний эд хэрэглэл

  • хуучны дурсгалт зүйл — эрт үеийн дурсгалт зүйл

  • хуучны судлал — ш.у. - түүхийн бодот зүйлийн ул мөрийг үндэслэн хүн төрөлхтний нийгмийн хөгжлийн түүхийг судалдаг шинжлэх ухаан, эртний судлал

  • хуучныг баримтлах — өнгөрсөн зан заншлыг сахиж, шинэчлэн өөрчлөхийг үл хүсэх

  • элэгдэж муудсан юм

  • хуучин хэвээрээ — урьдын адил, байдгаараа

  • хууч хөдлөх — архаг өвчин сэдрэх

  • хууч өвчин — архагшиж тогтсон өвчин

  • хуучин үдэш — зурхай. - сарны зурхайн ёсны арван хоёрдугаар сарын гучны үдэш, битүүн

  • сарын хууч — сарын сүүлийн арван хоног

Хэлц үг

  • хуучин бууны хугархай — а.юм үзэж нүд тайлсан хүн; б.хур юмтай хүн

  • Хувиа ууж

  • Хууч хөөрөх

  • Хулгайчид хүний тоогүй

  • Хууч үг үхдэггүй

  • Хурын усанд хужир үгүй

  • Хууч үгэнд худал үгүй

  • Хууч үгэнд худалгүй

  • Худгийн усанд бурзангүй

  • Хурын усанд будангуйгүй

  • Хууч хогтой

  • Хучлагын нэмэртэй айл

Зүйр цэцэн үг

  • Хуучаа ярих гээд хулгайгаа ярих

  • Гэм биш зан

  • Гэнэт биш хуучин

  • Хууч үг ирдаггүй

  • Худгийн ёроол хатдаггүй

  • Хуучин бууны хугархай

  • Хугас цайны буланхай

  • Хуучин дээл урагдвал харгана бутанд торох

  • Хар шар хагацвал хаан ц чацуу болох

  • Хуучин юм ул болж

  • Шинэ юм зул болох

  • Хуучны үг худалгүй

  • Хурын ус булингаргүй

Хоршоо үг

  • өвчин хууч — удаж архагшсан эмгэг

  • эмгэг хууч — өвчилсний дараа хүн, амьтны биед архагшиж тогтсон гэм

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.