Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хүсэх

үйл үг/xusəx/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠦᠰᠡᠬᠦ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Бахдан дурших сэтгэл төрөх, эрмэлзэх, мөрөөдөх, горилох
  2. 2.
    Өөрийн эрмэлзлэлийг илтгэх, гуйх

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto wish, to desire, to yearn for; to ask for, to beg, to plead

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)хүсэх
Одоо ирээдүй цаг (-на)хүснэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)хүслээ
Өнгөрсөн цаг (-в)хүсэв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)хүсжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)хүссэн
Хэвшсэн нэр (-даг)хүсдэг
Холбох нөхцөл (-ж)хүсэж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)хүсээд
Болзох нөхцөл (-вал)хүсвэл
Хүсэх (-маар)хүсмээр
Захирах (-аарай)хүсээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)хүсэхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хүсэж мөрөөдөх — өнгөрсөн явдлыг эргэцүүлэн бодож дахин биелэхийг эрмэлзэн санаашрах

  • хүсэж эрмэлзэх — ихэд хүсэх, дандаа бодож явах

  • хүсэн хүлээх — ихэд мөрөөдөн хүлээзнэх

  • дэмжлэг хүсэх — туслахыг гуйх

  • мэдэхийг хүсэх — тухайн зүйлийг мэдэж авахыг эрмэлзэх

  • уучлал хүсэх — буруугаа хүлээх

  • шагнуулахыг хүсэх — нэр алдар, шагнал урамшуулал горилох

  • эрдмийг хүсэх — их зүйл мэдэхийг хичээх

  • эрхэмлэн хүсэх — хүндэтгэн гуйх

  • хүсэхэд хясах — а.санаж сарвайж байхад өмнөөс нь хяхах; б.бүтмээр байхад гэнэт бэрхшээл тохиолдох

Зүйр цэцэн үг

  • Хүссэн юм хүзүүгээр татах

  • Гүжрийн үг толгойгоор татах

Үгийн гарал

Inherited from Classical Mongolian ᠬᠦᠰᠡᠬᠦ (küsekü), from Middle Mongol ᠬᠦᠰᠡᠬᠦ (küsekü), from Proto-Mongolic *küse-, from Proto-Turkic *kǖse-. Compare Dongxiang kuxie, Tuvan күзээр (küzeer).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.