Үндсэн хэсэг рүү шилжих

цөм

дайвар үгнэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠴᠥᠮᠡ

Тайлбар

Iдайвар үг
  1. 1.
    Бүгд, нийт
IIдайвар үг
  1. 1.
    Өм, гэнэт цөмрөх байдал
IIIнэр үг
  1. 1.
    Бодосын үндсэн цулаас бүтсэн, юмны үндсэн гол хэсэг
  2. 2.
    физикАтомын массын ихэнхийг агуулсан, эерэг цэнэгтэй төв хэсэг, протон, нейтроноос (нуклонуудаас) тогтдог
  3. 3.
    Дэлхийн төв хэсэг;
IVнэр үг
  1. 1.
    Цөмөө.
нэр үг
  1. 1.
    объектын төв
  2. 2.
    Атомын массын ихэнхийг агуулсан, эерэг цэнэгтэй төв хэсэг, протон, нейтроноос (нуклонуудаас) тогтдог:
  3. 3.
    Дэлхийн төв хэсэг
  4. 4.
    Сүүлт одний толгойн төв хэсэг

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгnucleus; kernel; core

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнцөм
Харьяалахын тийнцөмийн
Заахын тийнцөмийг
Өгөх орших тийнцөмд
Гарахын тийнцөмөөс
Үйлдэхийн тийнцөмөөр
Хамтрахын тийнцөмтэй
Чиглэхийн тийнцөм рүү
Олон тооцөмүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • цөм бэлэн болох — бүгд бэлэн болох

  • цөм минийх — бүгд минийх

  • цөм сайн — бүгд сайн

  • цөм явах — бүгд явах

  • цөм өшиглөх — цөмөртөл өшиглөх

  • цөм цохих — өм цохих

  • цөм хэсэг — гол хэсэг

  • цөмийн геологи — орчин үеийн геологийн ухааны шинэ чиглэл

  • цөмийн дэлбэрэлт — маш богино хугацаа /микро-секундын хэдэн хувь/-нд онцгой их энерги ялгаруулж олон төрлийн хор хөнөөл үүсгэдэг онцлогтой дэлбэрэлт

  • цөмийн дайн — атомын цөмийн зэвсгээр дайтах дайн

  • цөмийн зэвсэг — цөмийн дотоод энергийг ашиглаж дэлбэрэлт үүсгэх, үй олноор хөнөөх зэвсэг

  • цөмийн зэвсэг зөөгч — харвах, буудах цэгт хүргэх зориулалт бүхий цөмийн зэвсгээр зэвсэглэсэн нисэх онгоц, хөлөг онгоц

  • цөмийн реактор — цөмийн хуваагдах урвалыг жолоодон явуулах төхөөрөмж

  • цөмийн түлш — цөмийн реакторт энерги гаргах бодосууд

  • цөмийн урвал — цөмүүд хоорондоо буюу эгэл бөөмстэй харилцан үйлчилж хувирах

  • цөмийн физик — ш.у. - цөмийн бүтэц, шинж, цөмийн урвал, цацраг идэвхтэй холбогдсон асуудлыг судалдаг физикийн салбар ухаан

  • цөмийн хими — ш.у. - цөмийн урвалын үеийн химийн үзэгдлийг судлах ухаан

  • цөмийн хүч — цөм дотор нуклонуудыг барьж байх хүч, хүчтэй үйлчлэлийн нэг илрэл

  • цөмийн цэнэг — цөмийн дэлбэрэлт үүсгэх энергийг богино хугацаанд ялгаруулах нөхцлийг бүрдүүлдэг өдөөгч цэнэг болон бусад хэрэгсэл буюу цөмийн энергийн нөөцийг агуулсан бодос

  • цөмийн электроник — цөмийн цацрагийн дедектороос ирдэг мэдээллийг хүлээн авч боловсруулах, хувиргах электрон төхөөрөмжийн цогцолбор

  • цөмийн энерги — цөмийн хуваагдах урвал болон халуун цөмийн синтезээс ялгарах энерги, атомын энерги

  • атомын цөм — атомын гол үндсэн хэсэг

Хоршоо үг

  • өм цөм — юмны энд тэнд өмөрч цөмөрсөн байдал

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.