чимээ

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
Аливаа юмнаас гарах дуу авиа, анир
2.
Сураг ажиг, мэдээ

Ойролцоо үг

эсэн бусын шуугиан дуу чимээ шуугиан элдэв шуугиан шуугиан

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	чимээ
Харьяалахын тийн	чимээний
Заахын тийн	чимээг
Өгөх орших тийн	чимээд
Гарахын тийн	чимээнээс
Үйлдэхийн тийн	чимээгээр
Хамтрахын тийн	чимээтэй
Чиглэхийн тийн	чимээ рүү
Олон тоо	чимээнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

чимээ авах — а.дуу анир гарах; б.явсан хүнээс сураг мэдээ сонсох
чимээ имээгүй — а.чив чимээгүй; б.огт мэдээ сураггүй, таг чимээгүй
чимээ намсгагч — машин механизм зэргийн дуу чимээг нам болгох хэрэгсэл
чимээ өгөх — мэдээ чимээ, дохио тэмдэг мэдэгдэх
чимээ чагнах — чимээ анир сонсохыг чих тавин хүсэн хүлээх

Хэлц үг

Чимээ авъя гэвэл сонсогдохгүй
Чичээд авъя гэвэл торохгүй

Хоршоо үг

чимээ имээ — чимээ анир, чимээ сураг
чимээ амиа — дуу чимээ анир
чимээ анир — дуу шуугиан, дуу чимээ
чимээ чийр — дуу чимээ
чимээ шуугиан — дуу шуугиан
бараа чимээ — харагдах байдал, сонсдох дуу
ажиг чимээ — сураг чимээ
мэдээ чимээ — сураг ажиг
чимээ ажиг — сураг чимээ, хэл чимээ
сураг чимээ — мэдээ чимээ, ажиг

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.