Үндсэн хэсэг рүү шилжих

шалах

үйл үгнэр үг/ˈɕaɮax/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Шалгаах, шаардах
IIүйл үг
  1. 1.
    Шатар тоглоход бэрс, морь, тэрэг зэргээр эсрэг талын ноёныг зайлж нүүхийг шаардах, шаглах

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto beg; to implore; to insist; to extort; to kick up a fuss; to make a scene
  • нэр үгcheck
  • үйл үгto check (to make a move that puts an adversary's king in check)

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)шалах
Одоо ирээдүй цаг (-на)шална
Өнгөрсөн цаг (-лаа)шаллаа
Өнгөрсөн цаг (-в)шалав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)шалжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)шалсан
Хэвшсэн нэр (-даг)шалдаг
Холбох нөхцөл (-ж)шалж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)шалаад
Болзох нөхцөл (-вал)шалбал
Хүсэх (-маар)шалмаар
Захирах (-аарай)шалаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)шалахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • шалан ээрэх — ямар нэг зүйлийг авахаар шалгааж хоргоох

  • асууж шалах — асууж шалгаах

  • гуйж шалах — гуйж хүсч, шалгаах

  • нэхэж шалах — салахгүй дагаж шаардах

  • бэрсээр шалах — бэрсээр ноёныг нүүхийг шаардах, шаглах

Хоршоо үг

  • шалгаах/шалгаах шалах — тасралтгүй асууж нягтлах

  • шалах шаардах — шалгааж шаардах

Үгийн гарал

Mongolian Cyrillic ᠱᠠᠯᠠᠬᠤ (šalaqu) шалах (šalax)

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.