Үндсэн хэсэг рүү шилжих

шинжлэх

үйл үг[ʃint͡ʃ.ɮɘx]

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Судлах

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto research; to examine

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)шинжлэх
Одоо ирээдүй цаг (-на)—
Өнгөрсөн цаг (-лаа)шинжлэлээ
Өнгөрсөн цаг (-в)шинжлэв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)—
Үйлдсэн нэр (-сан)—
Хэвшсэн нэр (-даг)—
Холбох нөхцөл (-ж)—
Урьдчилах нөхцөл (-аад)шинжлээд
Болзох нөхцөл (-вал)—
Хүсэх (-маар)—
Захирах (-аарай)шинжлээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)шинжлэхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • шинжлэх ухаан — байгаль, нийгэм, сэтгэхүйн хөгжлийн зүй тогтолыг судлах сургаалуудын тогтолцоо

  • байгалийн шинжлэх ухааны нээлт — материаллаг ертөнцийн хувьд урьд өмнө мэдэгдээгүй байсан, бодтойгоор оршигч зүй тогтол, шинж чанар, юмс үзэгдлийг магадлаж, танин мэдэхүйн төвшинд оруулсан үндсэн өөрчлөлт, ойлголт

  • шинжлэх ухааны нээлт — байгаль, нийгмийн шинжлэх ухааны танин мэдэхүйн процессд оруулсан шинжлэх ухааны шинэ ололт, амжилт

  • Шинжлэх Ухааны хүрээлэн — хуучир. - Шинжлэх ухааны төв байгууллага

  • Шинжлэх ухааны академи — эрдэм шинжилгээний ажлыг удирдах дээд байгууллага

  • нийгмийн хөгжлийн хуулиудыг шинжлэн судлах — нийгмийн хөгжлийн хуулиудыг судлан шинжлэх

  • уул уурхайн баялгийг шинжлэн судлах — уул уурхайн баялгийг судлан шинжлэх

Хоршоо үг

  • судлах шинжлэх — байгаль нийгмийн элдэв үзэгдлийн учир шадтгаан зүй тогтлыг нээн илрүүлэх, ажиглан туршиж, шинж тэмдгийг нь илрүүлэх

Товчилсон үг

  • АБШУ — Ардын Боловсрол, Шинжлэх Ухаан

  • БСШУ — Боловсрол, Соёл, Шинжлэх Ухаан

  • БСШУУХА — Боловсрол, Соёл, Шинжлэх Ухааны Улсын Хяналтын Алба

  • БСШУХГ — Боловсрол, Соёл, Шинжлэх Ухааны Хяналтын Газар

  • БСШУЯ — Боловсрол, Соёл, Шинжлэх Ухааны Яам

  • БШУ — Боловсрол, Шинжлэх Ухаан

  • БШУС — Боловсрол, Шинжлэх Ухаан, Соёл

  • БШУСБХ — Боловсрол, Шинжлэх Ухаан, Соёлын Байнгын Хороо

  • ГШУОУХ — Геологийн Шинжлэх Ухааны Олон Улсын Холбоо

  • ДШУАХ — Дэлхийн Шинжлэх Ухааны Ажилтны Холбоо

  • ЗШУТБ — Залуучуудын Шинжлэх Ухаан, Техникийн Бүтээл

  • МБШУ — Монголын Боловсрол, Шинжлэх Ухаан

  • МБШУҮЭХ — Монголын Боловсрол, Шинжлэх Ухааны Үйлдвэрчний Эвлэлийн Холбоо

  • МБШУҮЭЧХ — Монголын Боловсрол, Шинжлэх Ухааны Үйлдвэрчний Эвлэлүүдийн Чөлөөт Холбоо

  • МУШУА — Монгол Улсын Шинжлэх Ухааны Академи

  • МУШУГА — Монгол Улсын Шинжлэх Ухааны Гавъяат Ажилтан

  • МУШУТИС — Монгол Улсын Шинжлэх Ухаан, Технологийн Их Сургууль

  • МШУА — Монголын Шинжлэх Ухааны Академи

  • МШУАХ — Монголын Шинжлэх Ухааны Ажилтны Холбоо

  • МШУҮА — Монголын Шинжлэх Ухааны Үндэсний Академи

  • НББСШУБХ — Нийгмийн Бодлого, Боловсрол, Соёл, Шинжлэх Ухааны Байнгын Хороо

  • НҮББШУСБ — Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Боловсрол, Шинжлэх Ухаан, Соёлын Байгууллага

  • НШУ — Нийгмийн Шинжлэх Ухаан

  • НШУА — Нийгмийн Шинжлэх Ухааны Академи

  • НШУС — Нийгмийн Шинжлэх Ухааны Сургууль

  • НШУХ — Нийгмийн Шинжлэх Ухааны Хүрээлэн

  • ОУШУХЗ — Олон Улсын Шинжлэх Ухааны Холбооны Зөвлөл

  • ОШУА — Оросын Шинжлэх Ухааны Академи

  • ОШУСТ — Оросын Шинжлэх Ухаан, Соёлын Төв

  • ОШУТТ — Оросын Шинжлэх Ухаан, Техникийн Төв

  • ӨМНШУХ — Өвөр Монголын Нийгмийн Шинжлэх Ухааны Хүрээлэн

  • СЭХШУҮН — Сэргээгдэх Эрчим Хүчний Шинжлэх Ухаан, Үйлдвэрлэлийн Нэгдэл

  • ХААШУА — Хөдөө Аж Ахуйн Шинжлэх Ухааны Академи

  • ХЗШУ — Хууль Зүйн Шинжлэх Ухаан

  • ХШУҮЗБ — Хөдөлмөрийг Шинжлэх Ухааны Үндэслэлтэй Зохион Байгуулах

  • ЦШУ — Цэргийн Шинжлэх Ухаан

  • ШУ — Шинжлэх Ухаан

  • ШУА — “Шинжлэх Ухаан, Амьдрал” [сэтгүүл]

  • ШУААХ — Шинжлэх Ухааны Академийн Археологийн Хүрээлэн

  • ШУАБХ — Шинжлэх Ухааны Академийн Биологийн Хүрээлэн

  • … болон өөр 51

Үгийн гарал

By surface analysis, шинж (šinž, “appearance, behavior”) + -лэх (-lex)

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.