Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

эсгий

нэр үг/isɡi/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠢᠰᠡᠭᠡᠢ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Малын ноосыг зулж хавтайлган хийсэн эд
  2. 2.
    Эсгийгээр хийсэн элдэв эдлэл

Англи утга

  • нэр үгfelt

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнэсгий
Харьяалахын тийнэсгийн
Заахын тийнэсгийг
Өгөх орших тийнэсгийд
Гарахын тийнэсгийгээс
Үйлдэхийн тийнэсгийгээр
Хамтрахын тийнэсгийтэй
Чиглэхийн тийнэсгий рүү
Олон тооэсгийнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • ахрын эсгий — хонины ахрын ноосоор хийсэн нарийн эсгий

  • уртын эсгий — хонины уртын ноосоор хийсэн эсгий

  • эсгий гэр — эсгийгээр туурга, дээвэр, өрхийг хийсэн монгол гэр

  • эсгий дарах — эсгийг тохой болон хөлөөр нидэрч сунгах

  • эсгий боох — дөрвөлжлөн зулсан ноосоо услаад, бүрээс нөмөргөн гонзойлж үдэх

  • эсгий татах/эсгий чирэх — бэлэн болсон эсгийг мориоор чирч өнрхүүлэх

  • эсгий тохом — морины нурууг холгохоос хамгаалж эмээлийг гөлөмний доор давхарлан тавьдаг дөрвөлжин эсгий

  • эсгий үүд — зузаавтар эсгийгээр хийсэн эсгий

  • эсгий хийх — савж сэмэлсэн хонины ноосыг дөрвөлжлөн жигд зулаад, зулсан ноосоо шавшиж услан, гонзгойвтор байдлаар хуйлж, хуйлсан эсгийгээ ширээр боож, годоор үдэн, сураар баглаж мориор өнхрүүлэн чирэх

  • эсгий туургатан — а.монгол угсаатан; б.монгол маягийн гэртэнүүд

  • эсгийний бул — эсгийн голд углах мод

  • эсгийний гол — эсгийг ороох уртхан мод

  • эсгийн эх — а.эсгийг анх хийхэд үүсгэн зулсан талын зах; б.шинээр зулж буй ноосон дор дэвссэн эсгий

  • эсгий гутал — эсгий зулж хийсэн гутал

  • эсгий ширдэг — эсгийг дөрвөлжлөн, хээ угалз гарган ширж оёсон дэвсгэр

Хэлц үг

  • эсгий хийх газар нохой хэрэггүй — зааг ялгаа

    Эсгий хийх газар нохой хэрэггүй гэгчээр над шиг хэрэггүй амьтан тэнд үгүй байлаа гээд Ням хулчгар инээв (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).

  • ↑ бие биенийхээ бөгсөн дээр шар эсгий нөмрүүлэх

  • ↑ зангуу тариад эсгий хийх

  • ↑ улаан эсгий залгихад хүрэх

  • ↑ харганын ноос түүж эсгий хийх

  • Зангуу тариад

  • Эсгий хийх

  • Илжиг боловч эзэндээ тус

  • Эсгий боловч ханандаа тус

  • Илүүр төмөр хувцсандаа ойр

  • Эсгий малгай толгойдоо ойр

  • Их санаа биед зохихгүй

  • Эсгий малгай толгойд зохихгүй

  • Эсгий хавтага ташаанд зохихгүй

  • Их үг биед тохирохгүй

  • Эсгий хавтага ташаанд тохирохгүй

  • Их унтаад олз олдоггүй

  • Эсгий татаад гарз гардаггүй

  • Муна нь хүнд бол

  • Эсгий ч бол газарт ордог

  • Муу санаа биед зохихгүй

  • Өндөр малгай биед зохихгүй

  • Хүн өсдөг

  • Эсгий сунадаг

  • Эд муу боловч эзэндээ тус

  • Эсгий муу боловч ханандаа тус

  • Эм хүн оёдолгүй бол

  • Эсгий мануулаас доор

  • Эмнэг сургасан газар хүүхэд хэрэггүй

  • Эсгий хийсэн газар нохой хэрэггүй

  • Эр өсдөг

  • Эр хүнд эв байдаг

  • Эсгий малгайнд хэв байдаг

  • Эрдэм багатын омог нь их

  • Эсгий уутны тоос нь их

  • Эрдэм багатын ямба нь их

  • Эрдэмгүй хүний ларжаа их

  • Эсгий уутны тоос их

  • Эсгий гэр холдож

  • Энгэр гэр ойртох

  • … болон өөр 19

Хоршоо үг

  • эсгий навтас — утаа тортогт идэгдэж муудсан уранхай эсгий

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *sisegei, compare Mogholi siskei. The abnormal development of the root (found also in other languages) may be due to haplology.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.