Үндсэн хэсэг рүү шилжих

явдал

нэр үг/jawtəɮ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠶ᠋ᠠᠪᠤᠳᠠᠯ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Явах үйлийн нэр; алив амьтан, юмсын хөдөлгөөн, хөдлөл
  2. 2.
    Морь малын жороо, сайвар, хатир зэрэг гүйдэл, алхаа
  3. 3.
    Ажил хэрэг, үйл ажил
  4. 4.
    хуучирсанМонгол эмнэлэгт хүний бие, хэл, сэтгэл гурвын үйл;

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгact, action, doings; episode; extravagance; going; incident, move, occurrence; pace, proceeding, process, story

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнявдал
Харьяалахын тийнявдлынW
Заахын тийнявдлыгW
Өгөх орших тийнявдалдW
Гарахын тийнявдлаасW
Үйлдэхийн тийнявдлаарW
Хамтрахын тийнявдалтайW
Чиглэхийн тийнявдал луу
Олон тооявдлуудW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • нарны явдал — нарны хөдөлгөөн

  • салхины явдал — салхины хөдөлгөөн

  • зөөлөн явдлаар явах — морь малын ширүүн биш алхаа

  • жороо явдал — морины нэгэн алхдалдаа зүүн талын хоёр хөл, нөгөө алхдалдаа баруун талын хоёр хөлийг зэрэг гишгэх, сайвраас хурдан алхаа

  • сайвар явдал — морины жороотой адил боловч бага алгуурхан алхаа

  • бичиг үсэг үл мэдэх явдал — бичиг үсэг мэдэхгүй байх нь

  • бүтэлгүй явдал — бүтэмж муутай үйл хэрэг

  • сайн явдал — сайн үйл

  • учир явдлаа хэлэх — явдал учраа хэлэх

Хэлц үг

  • Ёс ёмбогор

  • Явдал нарийн

  • Их аманд яриа үгүй

  • Явдал муутанд хань үгүй

  • Ухаан муутай хүн ярин байж танигдана

  • Явдал муутай морь унан байж танигдана

  • Чадвал ч сайтгаж яв

  • Явдал хувиндаа яв

  • Явдал мэдэхгүй ноёд явчихвал нэг тийшээ

  • Яг өгөхгүй баяд ядуурчихвал нэг тийшээ

  • Явдал нь өмнөө

  • Айх нь хойноо

  • Ярвиг нь хойноо

  • Явдал сайтай морь нэг л ташуураар

  • Явуур сайтай хүн нэг л үгээр

  • Явдал үгүй бол

  • Яаманд ирэхгүй

  • Ямааны мах халуундаа сайн

  • Явдал учир түргэндээ сайн

Хоршоо үг

  • явдал гишгээ — явах үйлийн нэр, гишгэдэл

  • ааш явдал — зан явдал

  • адал явдал — санамсаргүй тохиолдол, ер бусын явдал

  • аж явдал — ахуй явдал

  • ажил явдал — а.ажил алба; б.оршуулын ажил

  • үйл явдал — хэрэг явдал

  • хэрэг явдал — хүний хэрэг зориг, үйл ажил

  • явдал суудал — явж суух ажил хэрэг

  • явдал үйл — ажил хэрэг

  • явдал хэрэг — ажил үйл

  • явдал учир — учир байдал, хэрэг зориг

Үгийн гарал

Inherited from Classical Mongolian ᠶ᠋ᠠᠪᠤᠳᠠᠯ (yabudal), from Classical Mongolian ᠶ᠋ᠠᠪᠤᠳᠠᠯ (yabudal). By surface analysis, явах (javax, “to go”) + -дал (-dal).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.