язгуур

тэмдэг нэрнэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

тэмдэг нэр

1.
Угийн, аль хэзээний
2.
Хүний яс үндэс, угсаа гарал; дээд удмын үүсгэр
3.
Үүсэл гарал, байгууллаараа адил, төстэй амьтан ургамлын нийтлэг ангилал
4.
Аливаа бодосын эх, тэргүүн
5.
шилжсэн утгаЗэрэг илтгэгчээр илтгэгдэж байгаа тоо.

нэр үг

1.
төрөл угсааг үүсгэсэн өвөөгөөс дээд үеийн хүн

Ойролцоо үг

хуланц элэн элэнц өвөг эх эхлэл эх үндэс үүсэл гарал

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	язгуур
Харьяалахын тийн	язгуурын
Заахын тийн	язгуурыг
Өгөх орших тийн	язгуурт
Гарахын тийн	язгуураас
Үйлдэхийн тийн	язгуураар
Хамтрахын тийн	язгууртай
Чиглэхийн тийн	язгуур луу
Олон тоо	язгуурууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

энэ хүн язгуураас эндэхийн хүн — энэ хүн угийн эндэхийн хүн
язгуурын монгол хүн — угийн монгол хүн
үгийн язгуур хэл — шинж. - үгийн цөм утгыг хадгалсан, цаашид задалж үл болох утгат хэсэг
язгуур угсаагаа мэдэж байх — гарал үүсэл, удам угсаагаа мэдэх
язгуурын цааз — хуучир. - 1709-1795 оны үеийн хууль буюу халх журам
мийн язгуурын амьтан — муурын төрлийн амьтан
шүхэр цэцгийн язгуурын ургамлууд — шүхэр цэцгийн багийн ургамлууд
язгуур махбод — тухайн зүйлийг бүтээх үндсэн эд эс
язгуур эрх ашиг — үндсэн эрх ашиг

Хэлц үг

Язгуур олон боловч хаан язгууртан мэт язгуур бэрх
Хаан язгууртан олон боловч алширын тэмдэгтээс дор
Язгуур эрхээр омгорхсон хүнийг хор мэт үз
Усгал шударга нөхрийг эм мэт шүт

Хоршоо үг

язгуур гарал — үндэс угсаа
язгуур уг — үүсэл гарал, гарал үндэс
язгуур угсаа — яс угсаа, удам угсаа
овог язгуур — удам угсааны уг үндэс
үндэс язгуур — үндэс, угсаа
язгуур хэргэм — гарал угсаа, хэргэм зэрэг
уг язгуур — эх үүсвэр, гарал

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.