Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

эх

нэр үгтэмдэг нэр/ˈex/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠡᠬᠡ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Өөрийн биеийг тээж төрүүлсэн эмэгтэй болон эмэг эх
  2. 2.
    Төллөдөг мал
  3. 3.
    шилжсэн утгаТөрсөн газар, орон нутаг, улс
  4. 4.
    Айраг тараг зэрэг идээний исгэх хөрөнгө
IIнэр үг
  1. 1.
    Алив юмны анх үүсгэл, эхлэл
  2. 2.
    Хугацааны түрүүний хэсэг
  3. 3.
    Хэвгий газрын эхлэх хэсэг
  4. 4.
    Юмны тэргүүн, дээд тал, ахлах зүйл.
нэр үг
  1. 1.
    аливаа зүйлийн үүсэн гарсан газар, юмны уг үүсгэл
  2. 2.
    бүтээн туурвисан анхны эх хувилбар /аудио бичлэг гэх мэт/
  3. 3.
    хүүхэд төрүүлж өсгөсөн эмэгтэй хүн

Ойролцоо үг

эх үүсвэрүндэсүүсгэлэхлэлэх хувьязгуурэх үндэсүүсэлгаралээжхадам эххадам ээжэх сурвалжундрага

Англи утга

  • нэр үгmother; motherland
  • нэр үгbeginning; origin, source; draft, manuscript; starter (yeast culture); top
  • тэмдэг нэрfirst; chief

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнэх
Харьяалахын тийнэхийнW
Заахын тийнэхийгW
Өгөх орших тийнэхэдW
Гарахын тийнэхээсW
Үйлдэхийн тийнэхээрW
Хамтрахын тийнэхтэйW
Чиглэхийн тийнэх рүү
Олон тооэхчүүдW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • нагац эх — эхийн төрлийн эх

  • хадам эх — ханилсан эр эм хоёрын эрийн эх нь эмэгтэйд, эмийн эх нь эрэгтэйд хадам болно

  • хойд эх — төрсөн эхийн дараа, төрсөн эцэгтэй ханилсан эх

  • хөтөлт эх — тээж төрүүлээгүй боловч хөхөө хөхүүлж өсгөсөн эх

  • төрүүлсэн эх — тээж төрүүлэн, өсгөн бойжуулсан эх

  • эмэг эх — өөрийн эцэг эхийн эх

  • эх баригч — эх барих ухаан мэргэшсэн хүн

  • эх барьсан эх — төрөхөд нь хүйг нь боож авсан хүн

  • эхийн алдар одон — олон хүүхэд төрүүлсэн ээжид олгох шагнал

  • эх мал — төл гаргадаг эх мал

  • эх дэлхий — манай гараг

  • эх нутаг — өөрийн төрж өссөн газар

  • эх орон — тухайн үндэстэн ястны он удаан жил суурьшсан, түүх соёл, аж амьдралын өлгий нутаг

  • эх оронч сэтгэлгээ — эх орноо гэсэн үзэл санаа

  • байгаль эх — эх дэлхий

  • этүгэн эх — а.газар; б.өссөн төрсөн нутаг

  • тарагны эх — тараг бүрэх эсгэхээр авч тавьсан хөрөнгө

  • голын эх — усны ундарга үүсэх газар

  • эх үлгэр — анхны загвар

  • эх үсэг — хуучир. - монгол хэлний долоон эгшиг үсэг

  • эх ноорог — зохиогчийн анхнын ноорог

  • өвлийн эх — өвлийн сарын түрүүч

  • жалганы эх — газар хөдлөл, гол мөрний урсгал зэргээс үүсч тогтсон хотгор газрын эхлэл хэсэг

Хэлц үг

  • эх барих — хүүхдийг төрөхөд нь боож авах

    Намайг эх барьсан Цээеэ гуай одоо ная гарч байгаа. Тэр орой нь манай хотод нэг их бүдүүн дуутай охин төрж, түүнийг нь Халиун эх барьж авав (С.Дашдооров, Айлын хүүхэн Алигэрмаа).

    Манай ээж намайг гаргах гээд аав маань эх барих хүнд явах унаагүй сандарч байхад Цахиур Төмөр гэгч мундаг ах адуу хөөж ирээд дөрвөн сайн морь зүгээр өгч их тус болсон (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).

  • эх захаа алдах — замбарааүй болох

    Тэгтэл морь ирлээ. Морь! Морь! гэж олноор шуугилдан эх захаа алдлаа (С.Эрдэнэ, Гал шарын унага).

    ... одоо юм бүхэн эх захаа алдаад байна. Ахыгаа ч аваад үз

  • эх орны алтан гурав — дунд дүн

    Гэтэл эх орны алтан гурав биднийг өршөөж арай ч улирсангүй (Б.Дариймаа, Ногоочин болсон түүх).

  • эх толгойгоо алдах — самуурах

    Сүүлийн хоёр жил хүмүүс соёлын хувьсгал гэцгээгээд адуу мал, ан гөрөөг хослуулсан уламжлалт амьдралын хэвшил шуурганд уруудсан хонин сүрэг адил эх толгойгоо алдчихаад байгаа билээ (Зян Рун, Чонон сүлд).

  • эхийнхээ толгойг залгих — эхээ үхэхэд хүргэх

    Заяагүй муу гуйлгачин, ямар сайндаа чи эцэг эхийнхээ толгойг залгив гэжээ (Ч.Чимид, Хавар намар).

  • ↑ аалзны зулзага эхээ санах

  • Мянган малын

  • Эх нь нэг

  • Өндгөн хальс нимгэн боловч цурваадаа хуяг

  • Эх хүн ядуу боловч үрдээ бамбай

  • Тугал нь мөөрөхгүй бол

  • Эх нь ирэхгүй

  • Үүд муутын хоймор бүү суу

  • Эх муутын охинд бүү ор

  • Хайр нь бага бол

  • Эх эцэг ч гомдолтой

  • Хурга нь өнчрөшгүй

  • Эх нь хөгшрөшгүй

  • Эвэр ургаснаас хойш

  • Эх хэрэггүй

  • Эгэл хүнд

  • Эх эцэг элбэрэл

  • Эргэх цаг эрээнтэй бараантай

  • Эх үр сайнтай муутай

  • Эрэг нураад элс болдог

  • Эх хөгшрөөд эмгэн болдог

  • Эх захгүй

  • Эмх замбараагүй

  • Эх муу боловч элэг халуун

  • Гутал муу боловч шилбэ дулаан

  • Эх муутын бөгс бүдүүн

  • Эцэг муутын толгой бүдүүн

  • Эх муутын хүүхнийг битгий ав

  • Үүд муутын хойморт битгий суу

  • Эх нь булингартай бол

  • Адаг нь булингартай

  • Эх нь бурзантай бол

  • Адаг нь бурзантай

  • Эх нь бүүвэйлж хайрладаг

  • Эцэг нь өөвийлж хайрладаг

  • … болон өөр 34

Зүйр цэцэн үг

  • Эхийг нь эцээхгүй

  • Тугалыг нь тураахгүй

  • Эх сайтын охин ухаалаг

  • Эцэг сайтын хүү цэцэн

  • Эхийн зүү барьж сур ир үйл бүтнэ

  • Аавын уурга барьж сур адуу мал өснө

Хоршоо үг

  • эх хөрөнгө — а.идээ ундааны зүйлийг үүсгэн исгэхэд зориулсан эх; б.үйлдвэрлэл явуулах, арилжаа наймаа хийхэд үүсгэр болсон бэл мөнгө

  • эх булаг — эх үүсвэр

  • эх сурвалж — а.түүхийн сурвалж мэдээ; б.тухайн зүйлийн тухай мэдээ хэлж өгөх нь

  • эх үүсвэр — уг гарвал, анхны үүсэл

  • эх уурхай — юмны уг үндэс

  • эх адаг — эхлэл төгсгөл

  • эх адаггүй — эмх замбараагүй; эцэс төгсгөлгүй

  • эх зах — а.юмны эхлэл; б.ахмад

  • эх сүүл — юмны эхлэл төгсгөл

  • эх толгой — юмны эмх замбараа, эхлэл төгсгөл

Товчилсон үг

  • ВЭОФ — Вьетнамын Эх Орны Фронт

  • ЛҮЭОХ — Ливаны Үндэсний Эх Оронч Хүч

  • ЛЭОФ — Лаосын Эх Оронч Фронт

  • МЭОЗХ — Монголын Эх Оронч Залуучуудын Холбоо

  • МЭОНФ — Монголын Эх Оронч Нэгдлийн Фронт

  • УЭНЭШТ — Улсын Эх Нялхсын Эрдэм Шинжилгээний Төв

  • ҮЭОФ — Үндэсний Эх Оронч Фронт

  • ҮЭОХ — Үндэсний Эх Оронч Хөдөлгөөн

  • ЭНТ — Эх, Нялхсын Төв

  • ЭНЭШТ — Эх, Нялхсын Эрдэм Шинжилгээний Төв

  • ЭНЭШТК — Эх, Нялхсын Эрдэм Шинжилгээний Төв Клиник

  • ЭНЭШТЭ — Эх, Нялхсын Эрдэм Шинжилгээний Төв Эмнэлэг

  • ЭНЭШХ — Эх, Нялхсын Эрдэм Шинжилгээний Хүрээлэн

  • ЭОЗХ — Эх Оронч Залуучуудын Холбоо

  • ЭОН — Эх Орон Нам

Үгийн гарал

# From Proto-Mongolic *eke, compare Buryat эхэ (exe), Kalmyk эк (ek). # Perhaps related to Proto-Turkic *eke (“older sister, aunt”), and so a possible Doublet of эгч (egč, “older sister”). Compare Dongxiang ekie.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.