Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

арьс

нэр үг/arʲs/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠠᠷᠠᠰᠤ

Тайлбар

IIIнэр үг
  1. 1.
    арьсан бөднө амьт. (бөднө шувууны нэг зүйл).

Ойролцоо үг

хөдөсхөдсөн дээлнэхийнэхий дээларьсан хувцасхайрсхуягхальссавхи

Англи утга

  • нэр үгskin

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнарьс
Харьяалахын тийнарьсны
Заахын тийнарьсыг
Өгөх орших тийнарьсанд
Гарахын тийнарьснаас
Үйлдэхийн тийнарьсаар
Хамтрахын тийнарьстай
Чиглэхийн тийнарьс руу
Олон тооарьснууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Хэлц үг

  • арьс махаа барах/холгох — эцэх турах

    Чи согтчихов уу? Тэр олон хонь чинь хийсч ирсэн юм биш шүү. Харин аав ээж чинь арьс махаа барж байгаад цуглуулж өгсөн хөрөнгө шүү (Дамиран, Шинэ бэлчээр өөдөө).

  • арьс махтай нь хатаах — зовоох, сэтгэлийн там эдлүүлж шаналган сарьслуулах

    Хүү дуугаа нам болгоод

  • арьсаа өвчүүлэх/хуулуулах — (хар яриа) үхэтлээ зодуулах

    Чи зугатааж чадаагүй бол ээж аавдаа бид гурав арьсаа хуулуулах байсан шүү (Э.Оюун, Сэр-Од).

  • арьсыг нь өвчих/хуулах — (хар яриа) хэтэрхий зодох, шийтгэх

    Арван жилийн урьд Хан Өндөрийн хүрээнд балчир хүү Дангаагийн арьсыг хуулж байсан гавж ламтай Ар Тайхарын өртөөн дээр санамсаргүй уулзсанаа санав (Ц.Уламбаяр, Зовлон жаргал).

  • Ажил хийж хүн болдог

  • Арьс элдэж дээл болдог

  • Арьс ноос баймаан баян

  • Аргал түлш баймаан дулаан

  • Арьс олон боловч

  • Арслангийн арьс мэт үнэтэй нь бэрх

  • Арслангийн арьс үнэтэй боловч

  • Бодь гөрөөсний арьсыг хаа гүйцэх вэ

  • Арьс шааравч мах ургана

  • Мах шалбаравч яс байна

Товчилсон үг

  • АӨЭСНТ — Арьс Өнгөний Эмгэг Судлалын Нэгдсэн Төв

  • АӨЭСТ — Арьс Өнгөний Эмгэг Судлалын Төв

  • АШҮ — Арьс Ширний Үйлдвэр

  • АШҮН — Арьс Ширний Үйлдвэрийн Нэгдэл

  • АШҮНСЭҮ — Арьс Ширний Үйлдвэрийн Нэгдлийн Савхин Эдлэлийн Үйлдвэр

  • АШҮНҮЭҮ — Арьс Ширний Үйлдвэрийн Нэгдлийн Үслэг Эдлэлийн Үйлдвэр

  • АШҮНШҮ — Арьс Ширний Үйлдвэрийн Нэгдлийн Шевроны Үйлдвэр

  • АШҮЭШТТ — Арьс Ширний Үйлдвэрийн Эрдэм Шинжилгээний Туршилтын Төв

  • МАШБҮХ — Монголын Арьс, Ширэн Бүтээгдэхүүн Үйлдвэрлэгчдийн Холбоо

  • МАШҮХ — Монголын Арьс, Шир Үйлдвэрлэгчдийн Холбоо

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *arasun, with unexplained palatalization. Compare Dongxiang arasun (“skin, husk”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.