дээж

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
Шинэ идээ, ундааны өргөл цацалд хэрэглэх юмуу, эсвэл хүндтэй хүнд эхлэн барих хувь
2.
Улсад тушаах, худалдаанд гаргах зүйлийн сорьц, чанарыг шалгахаар авах хувь
3.
Эд юмс, эрдэм соёл, зохиол бүтээлийн охь сор
4.
Юмны сайн нь, илүү нь

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	дээж
Харьяалахын тийн	дээжийн
Заахын тийн	дээжийг
Өгөх орших тийн	дээжид
Гарахын тийн	дээжээс
Үйлдэхийн тийн	дээжээр
Хамтрахын тийн	дээжтэй
Чиглэхийн тийн	дээж рүү
Олон тоо	дээжүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

архины дээж — архины түрүү хувь
идээний дээж — идээний эх
хоолны дээж — хоолны түрүү
цайны дээж — цайны эх хувь
дээж амсах — идээ ундааны зүйлд түрүүлж ам хүргэх
дээж авах — юмны охь хувийг урьдчилан авах
дээж барих — олсон, хийсэн эд идээний дээжнээс эрхэмлэх хүнд түрүүлэн өгөх
дээжийг нь хүртэх — эх хувь амсах, хувь хүртэх
дээж өргөх — идээ ундааны зүйлийн түрүүчээс авч газар дэлхийд зориулан цацах
алтны дээж — алтны сорьц
аман зохиолын дээж бичиг — аман зохиолын цоморлиг
дээж морь — а.хурдан морины уралдаанд түрүүлсэн морь; б.хүлэг сайн морь
татвар дээж — хуучир. - а.нэгдүгээр байрын бай шагнал; б.мөрийнөөс татаж авах хураамж

Хэлц үг

Дээж идвэл дэлбэрнэ
Дэлүү идвэл хөхөрнө
Дээр гарвал бараатай
Дээж баривал хариутай

Товчилсон үг

МААЗДБ — Монгол Ардын Аман Зохиолын Дээж Бичиг [ном]

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.