Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

нээх

үйл үгнэр үг/neːx/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠨᠡᠭᠡᠭᠡᠬᠦ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Хаалттай битүү зүйлийг онгойлгох
  2. 2.
    Ажил төрлийг эхлүүлэх; саадгүй болгох
  3. 3.
    шилжсэн утгаЗодох, цохих

Ойролцоо үг

онгойхэхлүүлэхнээгдэхдэлгэхонгойлгохэхлэхбий болохнээлгэхүүдээ нээхцуцлахчөлөөлөхзасахүүсэхүүдэхилрүүлэлтнээлтолохололтнээлт хийхилрүүлэхбайгуулагдах

Англи утга

  • үйл үгto crack open, to open up; to commence (a conference, a meeting); to create, to establish (an account, a mine)

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)нээх
Одоо ирээдүй цаг (-на)нээнэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)нээлээ
Өнгөрсөн цаг (-в)нээв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)нээжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)нээсэн
Хэвшсэн нэр (-даг)нээдэг
Холбох нөхцөл (-ж)нээж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)нээгээд
Болзох нөхцөл (-вал)нээвэл
Хүсэх (-маар)нээмээр
Захирах (-аарай)нээгээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)нээхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • захиа нээх — захианы дугтуйг задлан онгойлгох

  • хаалга нээх — үүд онгойлгох, дэлгэх

  • гал нээх — буудах

  • ам нээх — дуугарах

  • нүд нээх — а.дээд доод хоёр зовхио салгах; б.төрсөн хүн, амьтны анх удаа харах нь; в.шилж. юм үзэж нүд тайлах

  • ханш нээх — зурхай. - ичигсэд хөдлөх; билгийн улирлын зурхайн ёсны жилийн хорин дөрвөн улирлын нэг, аргын улирлын дөрөвдүгээр сарын эхний арав хоногийн дотор тохиолдоно

  • үзэсгэлэн нээх — үзэсгэлэнг олон нийтэд үзүүлэхэд бэлэн болох

  • уурхай нээх — газрын баялагтай газарт үйлдвэр байгуулах

  • хурал нээх — хурал эхэлснийг мэдэгдэн үг хэлэх

  • данс нээх — а.ямар нэгэн зүйлийг данслан хөтлөхөөр болж тусгай дэвтэр гарган бичих; б.байгууллага, хувь хүн арилжааны харилцах данстай болох

  • зам нээх — а.явах замыг бартаа багатай, саадгүй болгох; б.шинэ зам ашиглалтад оруулах; в.шилж. шинэ боломж олох

  • хамрыг нь нээх — хамар руу нь цохиж цус гаргах

  • намалдагийг нь нээх — хамраас нь цус гартал зодох, жанчих

Хэлц үг

  • нээхтэй хаахтай — олон ааштай хүн

  • ам нээвэл, уушги нээх — нэгэнт л ярьж эхэлсэн бол сэтгэл доторх бүхнээ бүгдийг нь гаргаж хэлэх хэрэгтэй

  • ↑ам нээх

  • ↑ ам нээвэл уушги нээх

  • ↑ гал нээх

  • ↑ нүд нээх

  • ↑ ам нээвэл, уушги нээх

  • ↑ намалдгийг нь нээх

  • ↑ нармайг нь нээх

  • ↑ өврөө нээх

  • ↑ тархи толгой нээх

  • ↑ тулгар нээх

  • ↑ хамрыг нь нээх

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *nixe-, compare Buryat нээхэ (neexe), Kalmyk неех (neex), Dongxiang nie.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.