Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хэрэх

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Юмыг утас, дээс мэтээр хөндлөн гулд ороох, шидмэглэн оёх
  2. 2.
    Морь малыг хоёр гурваар нь холбож торгох
IIүйл үг
  1. 1.
    Хүн, амьтны завшаан эрж газар газар шилжин явах, хэсэх, тэнэх
IIIүйл үг
  1. 1.
    Бусдын явах замыг хааж, хөндөлсөн зогсох, хаших хоргоох
  2. 2.
    Зарим мал амьтны, бие биенийхээ эсрэг хялайж, хүрэлцэн зогсох
IVүйл үг
  1. 1.
    анагаах ухаанӨвчин, бие махбодын нэг эрхтнээс нөгөөд шилжин гүйх

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)хэрэх
Одоо ирээдүй цаг (-на)хэрнэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)хэрлээ
Өнгөрсөн цаг (-в)хэрэв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)хэржээ
Үйлдсэн нэр (-сан)хэрсэн
Хэвшсэн нэр (-даг)хэрдэг
Холбох нөхцөл (-ж)хэрж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)хэрээд
Болзох нөхцөл (-вал)хэрвэл
Хүсэх (-маар)хэрмээр
Захирах (-аарай)хэрээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)хэрэхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хэрж баглах — хэрээслэн хүлэх

  • дээлийнхээ уранхайг хэрэх — дээлийнхээ уранхайг шидмэглэн оёх

  • морь хэрэх — хоёр морийг хөлөөр нь нь холбож уях

  • үхэр хэрэх — хоёр үхрийг хүзүүгээр нь холбох

  • энд тэнд явж хэрэх хүн — хэсэн тэнүүчлэн явах хүн

  • урдуур нь хэрэх — урдуур нь хөндөлсөн зогсох, хоргоох

  • бух хэрэх — хоёр бух мөргөлдөхөөр уухилан, шороо цацалж, хүзүүгээ гүдийлгэн, хялайн харалцаж зогсох

  • ар нуруугаар хэрж өвдөх — ар нуруугаар энд тэнд хөшиж өвдөх

  • хэрэх өвчин — зүрх, үе мөч, мэдрэлийн системд хэрж тусах өвчин

Хэлц үг

  • хөл хэрэх — нутаг орноо орхиж тэнүүчлэн явах

  • Хэлэх үгийг эзэнд нь

  • Хэрэх туулайг бутанд нь

Хоршоо үг

  • хэрэх хэсэх — энд тэндгүй тэнэх

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.