Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хязгаар

нэр үг/xʲɐt͜s.ɢɐːr/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠢᠵᠠᠭᠠᠷ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Улсын хил, орон нутгийн хилийн зааг, хил дагуух газар
  2. 2.
    Алс хол, зах хөвөө
  3. 3.
    Юмны туйлын хэмжээ, төгсгөл
  4. 4.
    шилжсэн утгаХүсэл сэтгэлийн үзүүр.
IIнэр үг
  1. 1.
    хязгаар үзэгдэл тоо. (хорин долоон оронтой тооны нэр), их хязгаар үзэгдэл тоо
нэр үг
  1. 1.
    хил хязгаарын эртний хэллэг
  2. 2.
    тодорхой хэсэг газрын хил, хүрээ
  3. 3.
    аливаа зүйлийн хүрч болох хязгаар
  4. 4.
    ямар нэгэн зүйлийн хүчин төгөлдөр байх хязгаар

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгedge, rim; border (between countries); frontier, borderland; limit

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнхязгаар
Харьяалахын тийнхязгаарын
Заахын тийнхязгаарыг
Өгөх орших тийнхязгаард
Гарахын тийнхязгаараас
Үйлдэхийн тийнхязгаараар
Хамтрахын тийнхязгаартай
Чиглэхийн тийнхязгаар луу
Олон тоохязгаарууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хязгаар боомт газар — улс орны хилийн боомт орчмын газар

  • хязгаар нийлэх — хэд хэдэн улсын хил нийлэх

  • хязгаар нэвтрэх — хил нэвтрэх

  • хязгаар нутаг — алс хол нутаг

  • хязгаар нутгийг тохинуулах — хуучир. - улсын хил, алс нутгийг төвшитгөх, засах

  • улсын нутгийн хязгаар — улсын хилийн зааг орчмын газар

  • зэлүүд хязгаар — хүн амьтангүй эзгүй хязгаар

  • нутаг хязгаар — нутгийн зах

  • хойд хязгаар — нутгийн хойд зах хязгаар

  • хязгаар тогтоох — юмны эцсийн хэмжээ, зааг тогтоох

  • насны хязгаар тогтоох — насны зааг, хэмжээ тогтоох

Зүйр цэцэн үг

  • Юм бүхэнд хэмжээ хязгаар гэж бий

Хоршоо үг

  • хил хязгаар — орон нутгийн хилийн зааг, алс хол газар

  • зах хязгаар — а.зах хөвөө; б.орон нутаг, улс хоорондын хил нийлсэн хэсэг; в.эцэс, туйл, төгсгөл

  • хөвөө хязгаар — зах хязгаар

  • үзүүр хязгаар — юмны төгсгөл, дуусгавар

  • хэмжээ хязгаар — а.юмны барагцаалсан хэмжээ; б.юмны туйлын хэмжээ

Үгийн гарал

Inherited from Classical Mongolian ᠬᠢᠵᠠᠭᠠᠷ (qiǰaɣar), from Middle Mongol ᠬ᠋ᠢᠵᠠᠭ᠋ᠠᠷ (qiǰaɣar), from Proto-Mongolic *kïjaxar, likely from Proto-Turkic *kïdïg or otherwise related in some manner. Spurious -г- (-g-) is due to a spelling pronunciation of Classical Mongolian. Cognate with Buryat хизаар (xizaar), Khamnigan Mongol кидзаар (kidzaar), Kalmyk кизәр (kizär), Dongxiang ghizha, ghizhira. Compare also Turkish kıyı (“coast shore”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.