Үндсэн хэсэг рүү шилжих

шахах

үйл үг/ʃaxəx/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠰᠢᠬᠠᠬᠤ

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Юмыг ойртуулан бөөгнөрүүлж нягт, чигжүү болгох
  2. 2.
    Юмнаас ялган гаргаж авах
  3. 3.
    Ойр болох; дөхөх
  4. 4.
    Хавчих, хүчлэх
  5. 5.
    Идшинд хэрэглэх зарим малыг тусгайлан тэжээж бордох, таргалуулах
  6. 6.
    шилжсэн утгаҮйлдвэр, албан газар, хувь хүнд шаардлагатай болон шаардлагагүй бараа бүтээгдэхүүнийг бөөнөөр нь худалдан борлуулах.
IIүйл үг
  1. 1.
    хуучир. Урьдын цагт үйл хэргийн үнэн зөвийг батлуулан тангараглуулахаар шахаанд оруулах, бузар юмны доогуур шургуулах
  2. 2.
    Тулган шаардах

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto press; to squeeze out; to clamp; to put pressure on; to oppress; to push (a product); to draw closer; to fatten (an animal)

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)шахах
Одоо ирээдүй цаг (-на)шахна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)шахлаа
Өнгөрсөн цаг (-в)шахав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)шахжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)шахсан
Хэвшсэн нэр (-даг)шахдаг
Холбох нөхцөл (-ж)шахаж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)шахаад
Болзох нөхцөл (-вал)шахвал
Хүсэх (-маар)шахмаар
Захирах (-аарай)шахаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)шахахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • шахаж суух — ойртон, зайгүй суух

  • шахаж хураах — ачаа барааг хооронд нь зай завсаргүй хураах

  • бяслаг шахах — бяслагийг нягт болгох, усгүй болтол нягтруулах

  • шал шахах — шалыг зай засаргүй болгох

  • шахаж гаргах — хяхан хавчих, зайлуулах, холдуулах

  • шахаж зайлуулах — а.шахаж гаргах; б.түлхэж, түрж байрнаас нь шилжүүлэх

  • идээ бээрийг нь шахах — идээ бээрийг нь ялгаж гаргах

  • усыг нь шахах — усыг нь ялгаж гаргах

  • баяр болох шахаж байна — баяр болох дөхөж байна

  • дуусах шахах — хоол унд, бараа таваар дуусах дөхөх

  • ирэх шахах — ирэх хугацаа нь дөхөх, ойртох

  • уйлах шахах — уйлах дөхөх

  • шахан барих — хавчин барих

  • багалзуурыг нь шахах — бусдын багалзуурыг базаж шахах

  • хоолой шахах — хоолой боох, хавчих

  • гахай шахаж бордох — гахайг идшинд хэрэглэхээр тусгайлан тэжээж бордох

  • үхэр шахаж бордох — үхрийг идшинд хэрэглэхээр тусгайлан тэжээж бордох

  • шахаа шахах — шахаанд оруулах

  • айргаар шахах — айраг уухыг тулгах

  • архиар шахах — архи уухыг хүчлэн тулгах

  • өр төлбөрийг нэхэж шахах — өр төлбөрийг нэхэж тулган шаардах

  • үг өчгийг асууж шахах — үг өчгөө өгөхийг тулган шаардаж асуух

Хэлц үг

  • шахсан бяслаг шиг — өөгүй, маш нягт

  • нүдээ өгөх шахах — ямар нэгэн зүйлд шунан дурлах

  • ↑ нүдээ өгөх шахах

  • ↑ толгой залгих шахах

Хоршоо үг

  • чигцэх шахах — чигжүү, нягт болгох

  • шахах шаардах — хүч түрэн тушаах, тулгах

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *sïqa-. Akin to Proto-Turkic *sïk-. Compare Dongxiang shigha (“to pound, to get near”), Turkish sıkmak (“to squeeze”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.