Үндсэн хэсэг рүү шилжих

дээд

тэмдэг нэрнэр үгдайвар үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ

Тайлбар

тэмдэг нэр
  1. 1.
    Доод гэдгийн эсрэг утга, юмны толгой, цээж тал
  2. 2.
    Юмны эх, ах зах тал
  3. 3.
    Чанараар эрхэм сайн
  4. 4.
    Өмнөх өнгөрсөн үе
  5. 5.
    Эрх үүрэг, зэрэг дэвээр дээгүүр
  6. 6.
    боловсролын зэргээр өндөр их
  7. 7.
    Юмны дээр байгаа, нүүр, өнгөнд байгаа нь
  8. 8.
    Хэмжээ, чанарын эцэс туйл
  9. 9.
    Тэргүүн, нэгдүгээр, урьдах
нэр үг
  1. 1.
    ямар нэг зүйлийн хамгийн дээд этгээд
дайвар үг
  1. 1.
    өндөр газар руу эсвэл дотор

Ойролцоо үг

Эсрэг үг

Англи утга

  • тэмдэг нэрupper

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийндээд
Харьяалахын тийндээдийн
Заахын тийндээдийг
Өгөх орших тийндээдэд
Гарахын тийндээдээс
Үйлдэхийн тийндээдээр
Хамтрахын тийндээдтэй
Чиглэхийн тийндээд рүү
Олон тоо—

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хүний дээд бие — хүний биеийн бүсэлхийнээс дээших хэсэг

  • дээд зовхи — хөмсөг талын зовхи

  • дээд тэнгэр — а.сансар, огторгуй; б.бурхан

  • цонхны дээд тал — цонхны хөмсөг тал

  • дээд уруул — хамар талын уруул

  • дээд эрүү — амны хөндийн дээд хэсэг

  • дээд үүдэн шүд — тагнай талын гол үүдэн шүд

  • дээд эгнээ — эхэн талын эгнээ

  • дээд талд нь суух — хойморт нь суух

  • салхины дээд тал — салхины ирэх тал

  • усны дээд тал — усны эх

  • дээд хэсэг — эх, ахлах хэсэг

  • дээд ном — бурхны сургаал

  • дээд чанар — хамгийн сайн чанар

  • дээд гурил — хамгийн нарийн ширхэгтэй гурил

  • дээдийн алба — хуучир. - эзэд, хаад ноёдын эрх ашгийг хамгаалах алба

  • дээдийн сүрэг — хуучир. - эзэд, ноёд дээдсийн сүрэг

  • дээд өвөг — нэгэн айл гэр, нэгэн овог төрлийн түрүү үеийн эрэгтэй хүн

  • дээд үе — а.өвөг дээдэс; б.эрт цаг

  • дээд үеэс үлдсэн өв соёл — эцэг дээдсийн түүхэн өв соёл

  • дээд байгууллага — удирдах, захирах эрх бүхий байгууллага

  • дээд доодын ялгавар — зэрэг дэв, албан тушаалын ялгаа

  • дээд тушаал — удирдах албан тушаал, захирах албан үүрэг

  • дээд эзэн — тэнгэр, бурхан

  • дээд эрх барих газар — а.удирдах бүрэн эрхтэй газар; б.Засгийн газар

  • дээд боловсрол — их, дээд сургуулиас олгосон эрдэм мэдлэг

  • дээд мэргэжил — а.өндөр зэргийн нарийн мэргэжил; б.тухайн ажлын талаар эзэмшсэн өндөр зэргийн дадлага мэргэжил

  • дээд сургууль — дээд боловсрол олгох сургалтын газар

  • дээд давхар — адрын дээрх давхар

  • дээд тал — өнгөн тал

  • дээд зах — тогтоосны хамгийн эцэс нь

  • дээд зэрэг — өндөр зэрэглэл

  • дээд зэргийн бараа — чанар, зэрэглэл сайтай бараа

  • дээд үнэ — хамгийн өндөр үнэ

  • дээд хэмжээ — тулсан хэмжээ

  • дээд хязгаар — тогтоосон хязгаарын сүүлчийн хэмжүүр

  • дээд цэг — а.дээд талын цэг; б.туйл

  • дээд эрмэлзлэл — туйлын хүсэл эрмэлзэл

  • дээд чуулган — их эрх мэдэл бүхий чуулган

  • дээд дэвтэр — тэргүүн дэвтэр

  • … болон өөр 2

Хэлц үг

  • дээдийн заяа — ховорхон аз завшаан

  • дээд монгол — Хөх нуурын монголчууд

  • Дэглий гэр өргөө барьдаг

  • Дээд хэрсүү биеэ барьдаг

  • Дэлхийгээрээ тэгширч

  • Дээд доодгүй ариун болох

  • Дээд бие дэх инээлдэхэд

  • Үүдэн бие дэх марзалддаг

  • Дээд суудлыг олдоггүй

  • Дэлгэр их баяждаггүй

  • Дээд тэнгэрийн сүлд гэгч наран саран хоёр

  • Дэлхий ертөнцийн сүлд гэгч уул далай хоёр

  • Дээд уруул нь дэмбийж

  • Доод уруул нь домбойх

  • Дээд уруулд хүргэмгүй

  • Дэргэдэх хүнд өгөмгүй

  • Дээд хүн инээхээр

  • Дорд хүн мартдаг

  • Дээд хүн нь самуун явбал

  • Доод үр нь сургаалгүй

  • Дээд хүн нь суудлаа олохгүй

  • Доод хүн нь гүйдлээ олохгүй

  • Дээд хурц амархан мохдог

  • Дээд цагаан амархан хиртдэг

  • Дээд цэцэн биеэ барьдаг

  • Тооногүй гэр өрхөө барьдаг

  • Дээд ихсийн нарийн онол

Зүйр цэцэн үг

  • Агтны дээд нь аргамаг

  • Эрдмийн дээд нь бичиг

  • Эдийн дээд нь хадаг

Хоршоо үг

  • дээд доод — их бага

  • эрхэм дээд — үнэ хүндтэй, шилдэг сайн

Товчилсон үг

  • АДЗ — Ардын Дээд Зөвлөл

  • АДХ — Ардын Дээд Хурал

  • АЖДС — Аялал Жуулчлалын Дээд Сургууль

  • АУДС — Анагаах Ухааны Дээд Сургууль

  • АУДэС — Анагаах Ухааны Дээд Сургууль

  • БДС — Багшийн Дээд Сургууль

  • БИДС — Барилга Инженерийн Дээд Сургууль

  • БНДВУ — Бүгд Найрамдах Дээд Вольт Улс

  • БТДС — Биеийн Тамирын Дээд Сургууль

  • БҮДС — Бөхийн Үндэсний Дээд Сургууль

  • БХДС — Батлан Хамгаалахын Дээд Сургууль

  • ГДС — Гадаадын Дээд Сургууль

  • ГХДС — Гадаад Харилцааны Дээд Сургууль

  • ДБГ — Дээд Боловсролын Газар

  • ДБМИҮЗ — Дээд Боловсролын Магадлан Итгэмжлэх Үндэсний Зөвлөл

  • ДБХА — Дээд Боловсролын Хяналтын Алба

  • ДДБХ — Дээд, Дунд Боловсролын Хороо

  • ДДГУДС — Дорно Дахины Гүн Ухааны Дээд Сургууль

  • ДДДС — Дорно Дахины Дээд Сургууль

  • ДДС — Дипломатын Дээд Сургууль

  • ДДУЗДС — Дорно Дахины Утга Зохиолын Дээд Сургууль

  • ДДХЧУ — Дэлхийн Дээд Хэмжээний Чуулга Уулзалт

  • ДЕКГ — Дээд Ерөнхий Командлалын Газар

  • ДС — Дээд Сургууль

  • ДТДТМБХ — Дээд, Тусгай Дунд, Техник Мэргэжлийн Боловсролын Хороо

  • ДУДС — ДизайнУрлагийн Дээд Сургууль

  • ДШ — Дээд Шүүх

  • ДШЦК — Дээд Шүүхийн Цэргийн Коллеги

  • ЕХДС — Европын Хэлний Дээд Сургууль

  • ЗДС — Зөвлөлтийн Дээд Сургууль

  • ИБДС — Иргэдийн Боловсролын Дээд Сургууль

  • ИДС — “Идэр” Дээд Сургууль

  • ИДСК — Их, Дээд Сургуулиудын Консорциум

  • ИДССХ — Их, Дээд Сургуулиудын Спортын Холбоо

  • ИМДС — Их Монгол Дээд Сургууль

  • ИШДС — “Их Шавь” Дээд Сургууль

  • КДС — Кино Дээд Сургууль

  • КИАДС — Компьютерийн Инженерийн “Алтай” Дээд Сургууль

  • КНДС — Коммунист Намын Дээд Сургууль

  • КТМДС — Компьютерийн Техник, Менежментийн Дээд Сургууль

  • … болон өөр 92

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *dexe-, compare Mongolian дээр (deer).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.