Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

байдал

нэр үг/ˈpɛːtaɮ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Байгаль, нийгэм, сэтгэхүйн юм үзэгдлийн дүр төлөв
IIнэр үг
  1. 1.
    байдлын сүлбээ зурхай. (зурсан зурхайн байдлын журмыг тайлбарлаж шүүмжилсэн байдал), хүлилийн байдал (жаран дөрвөн хүлилийн нэрийг гарган долоон үсгийн аялгуу авч зохиосон нь).

Ойролцоо үг

гадаад үзэмжгаднах үзэмжтөрхгадна төрхгаднах төрхгадаад хэлбэргарахтоглохнүүр царайтөлөвнөхцөлявц байдалалсын бараахарагдацүзэгдэцүзэгдэлнөхцөл байдалүйл хэргийн байдалхандлагачиг хандлагабайр суурьмаяг

Англи утга

  • нэр үгstate; quality (of being), -ity, -ness; appearance

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнбайдал
Харьяалахын тийнбайдлынW
Заахын тийнбайдлыгW
Өгөх орших тийнбайдалдW
Гарахын тийнбайдлаасW
Үйлдэхийн тийнбайдлаарW
Хамтрахын тийнбайдалтайW
Чиглэхийн тийнбайдал луу
Олон тообайдлуудW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • гадаад байдал — гадаад төлөв

  • хүнд байдал — цаг үе, хэрэг явдлын хэцүү түгшүүрт байдал

Хэлц үг

  • Байрыг нь харвал

  • Байдал нь өөр байна

  • Бас дахиад хэлбэл

  • Баахан хэцүү байна

  • Гутал хавчсан юм уу

  • Хоёр эхнэртэй юм уу

  • Самсаа нь шарлаж байна

Хоршоо үг

  • аж байдал — аж төрөл

  • амьдрал байдал — амьдрал ахуй

  • ахуй байдал — ахуй амьдрал

  • дүр байдал — гадаад төрх, дүр төлөв

  • байдал дөхөм — төлөв маяг

  • байдал дүр — дүр төрх

  • өнгө/өнгө байдал — аливаа зүйлийн ерөнхий төлөв, төрх

  • төлөв/төлөв байдал — юмны янз байдал, шинж төрх

  • байдал төрх — юмны хэлбэр галбир, гадаад дүр төрх

  • шинж/шинж байдал — шинж төлөв

  • явдал/явдал байдал — хэрэг явдал болоод түүний ерөнхий төлөв

  • нөхцөл байдал — тухайн юм, үйлийн үүсэх, хөгжих, оршин байх үеийн төлөв

Товчилсон үг

  • АБГБ — Аюулгүй Байдал, Гадаад Бодлого

  • АБГББХ — Аюулгүй Байдал, Гадаад Бодлогын Байнгын Хороо

  • АНДАБХАЗ — Ази, Номхон Далайн Аюулгүй Байдал, Хамтын Ажиллагааны Зөвлөл

  • ЕАБХАБ — Европын Аюулгүй Байдал, Хамтын Ажиллагааны Байгууллага

  • ХАБЭА — Хөдөлмөрийн Аюулгүй Байдал, Эрүүл Ахуй

Үгийн гарал

байх (bajx, “to be”) + -дал (-dal), compare Kalmyk бәәдл (bäädl).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.