Үндсэн хэсэг рүү шилжих

мэдэх

үйл үг/mitəx/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠮᠡᠳᠡᠬᠦ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Хэрэг явдлын тухай үзэж сонсон танилцсан, мэдээтэй болсон байх
  2. 2.
    Юмс үзэгдэл, хэрэг явдлын тухай ухамсарлах, ойлгох
  3. 3.
    Сурч эзэмших
  4. 4.
    Эрх барих
  5. 5.
    Бүх хүчээрээ хийх

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto know (information, how to do something); to understand; to be in charge; probably, maybe

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)мэдэх
Одоо ирээдүй цаг (-на)мэднэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)мэдлээ
Өнгөрсөн цаг (-в)мэдэв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)мэджээ
Үйлдсэн нэр (-сан)мэдсэн
Хэвшсэн нэр (-даг)мэддэг
Холбох нөхцөл (-ж)мэдэж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)мэдээд
Болзох нөхцөл (-вал)мэдвэл
Хүсэх (-маар)мэдмээр
Захирах (-аарай)мэдээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)мэдэхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • өчигдөр мэдэх — ямар нэгэн хэрэг явдлын тухай өчигдөр сонссон байх

  • багаас мэдэх — багаас таних

  • занг мэдэх — ааш авирыг нь таних

  • учрыг мэдэх — учир явдлыг нь танин ойлгох

  • мэдтүгэй гэсэн бичиг — хуучир. - а.ноот бичиг; б.тулган шаардах бичиг

  • бичиг мэдэх — бичиг сурах

  • хэл мэдэх — а.гадаад хэл сурах; б.учир ойлгох

  • эзэн мэдэх — эрх мэдэлтэй хүн шийдэх

  • дур мэдэн сүйтгэх — өөрийн дураар сүйтгэх

  • хоолой мэдэн хашгирах — бүх чадлаараа хашгирах

  • хүч мэдэн зүтгэх — байдаг чадлаараа зүтгэх

  • гэртээ байж мэднэ — гэртээ байж магадгүй

  • ирж мэднэ — ирж болзошгүй

  • эдгэрч мэднэ — өвчин нь илааршиж магадгүй

  • цаг мэднэ — цагийн байдлаас болно

  • ажил мэднэ — а.ажил хийж чадна; б.ажлын байдлаас болно

  • заяа мэдэх — хувь заяандаа найдах

  • толгой мэдэх — аливаа зүйлд өөрийн дураар бие даан хандах

  • толгойг нь мэдэх — захирах, хариуцах

  • үнэр мэдэх — а.үнэр сэрэгдэх; б.ажиг сэжиг төрөх

Хэлц үг

  • арван хуруу шигээ мэдэх — маш сайн мэдэх

  • аз мэдэг — хийморьтоо түших

  • ↑аз мэдэх

  • ↑ ажлын дөр мэдэх

  • ↑ амаа мэдэхгүй даага шиг

  • ↑ ам хамраа мэдэхгүй

  • ↑ амтыг нь мэдэх

  • ↑ арван хуруу шигээ мэдэх

  • ↑ толгой мэдэх

  • ↑ толгойг нь мэдэх

  • ↑ ханаж цадахаа мэдэхгүй

  • ↑ хэл амаа мэдэхгүй

  • ↑ эз мэдэх

  • Мэдэх гэсэн нэг үг

  • Мэдэв гэсэн хоёр үг

  • Мэдэх гэсэн суудаг

  • Мэдэв гэсэн явдаг

  • Мэдэх нь бага боловч мэргэлэх нь их

  • Чадах нь бага боловч чалчих нь их

  • Мэдэх нь бага боловч үзсэн нь их

  • Мэргэжсэн нь бага боловч хийсэн нь их

  • Мэдэх нь мэдэхээ дийлдэг

  • Мэдэх нь мэлцийнэ

  • Мэдэхгүй нь чалчина

  • Мэдэх хүнд үг хэл

  • Мэдэх хүнд мэргэн цоохор

  • Мэдэхгүй хүнд эрээн цоохор

  • Өөрөө бүү мэд

  • Мэдэх хүний үгэнд бүү ор (хараал)

  • Сурах хүн сонор

  • Мэдэх хүн мэхтэй

Зүйр цэцэн үг

  • Мэдэх хүнд үг хэл

  • Мэргэн буучид гөрөөс шах

  • Гашууныг идэхгүй бол амтыг мэдэхгүй

  • Гасланг эдлэхгүй бол жаргалыг мэдэхгүй

  • Мэдэхгүй байгаад цэцэрхэнэ

  • Чадахгүй байгаад мэдэрхэнэ

  • Жор мэдэхгүй эмчээс

  • Зовлон үзсэн чавганц дээр

  • Мэддэгээ хийж

  • Чаддагаа даа

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *mede-, compare Dongxiang mejie.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.